2675321 pen gurus an makmal sains

Download 2675321 Pen Gurus An Makmal Sains

Post on 07-Jul-2015

248 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

GE2253 KAEDAH SAINS Bab 7 : Pengurusan Makmal Sains 7 7.0 Objektif Bab PENGURUSAN MAKMAL SAINS Bab ini menberi pengetahuan kepada anda tentang: 1. Kepentingan pengurusan dan p enyelenggaraan makmal sains. 2. Bagaimana merancang belanjawan makmal sains, khu susnya yang melibatkan pembelian bahan dan alat sains. 3. Cara yang betul menyim pan bahan dan peralatan sains di dalam makmal. 4. Jenis bahan dan tindak balas y ang berbahaya di dalam makmal. 5. Jenis dan punca kemalangan serta langkah-langk ah mencegah berlakunya kemalangan di dalam makmal sains. 6. Cara-cara merawat ke cederaan ringan di dalam makmal sains. 7. Cara-cara pembuangan bahan sisa daripa da makmal sains. 7.1 Pengenalan Sebahagian besar daripada pengajaran dan pembela jaran Sains di sekolah berlangsung di dalam makmal sains. Ini bermakna para pela jar, sama ada yang mengikuti aliran sastera mahupun aliran sains menggunakan mal mal sains sekurang-kurangnya 80 minit setiap mingggu. Pengetahuan dan kemahiran tentang pengurusan dan penyelenggaraan makmal sains merupakan dua aspek penting yang perlu dipelajari oleh setiap guru sains bagi memastikan setiap makmal sains dapat dimanfaatkan sepenuhnya. Di samping itu pengetahuan dan kemahiran menguru s dan menyelenggara makmal sains adalah penting bagi menjamin kelancaran proses pengajaran dan pembelajaran sains serta mengelak berlakunya sebarang kecelakaan. Bab ini akan membincangkan tentang beberapa aspek penting pengurusan makmal sai ns sekolah. Aspek-aspek berkenaan ialah : Belanjawan makmal sains, Penyimpanan b ahan dan peralatan sains, Jenis bahan dan tindak balas yang berbahaya, Keselamat an di dalam makmal, Pertolongan cemas dalam makmal dan Pelupusan bahan sisa.

GE2253 KAEDAH SAINS Bab 7 : Pengurusan Makmal Sains 7.2 Kepentingan Pengurusan dan Penyelenggaraan Makmal Sains Setiap makmal sains di sekolah perlulah diurus dan diselenggarakan dengan baik . Matlamatnya ialah : Menjamin kelancaran dan keberkesanan proses pengajaran dan pembelajaran di dala m makmal. Mengelak sebarang kecelakaan semasa bekerja di dalam makmal. Mengelak pembaziran. Memudahkan pencarian bahan dan alat yang diperlukan untuk pengajaran . Merancang penggunaan peruntukan secara berkesan. 7.3 Peruntukan Makmal Sains Makmal sains mendapat peruntukan kewangan dari beber apa sumber. PERUNTUKAN DARI SEKOLAH PERUNTUKAN SAINS SUBSIDI KERAJAAN FIZIK KIMIA BIOLOGI SAINS 7.4 Belanjawan Makmal Sains Suatu proses yang melibatkan perancangan yang sistem atik tentang perbelanjaan sejumlah wang yang diperuntukkan. Proses ini memerluka n kebijaksanaan perancangan supaya faedah yang maksimum diperolehi daripada peru ntukan tersebut. 7.4.1 Bagaimana membuat belanjawan Perancangan dibuat dua atau tiga bulan sebelum akhir tahun. Ini membolehkan pertimbangan tentang apa yang pe rlu dibeli dan membuat pesanan awal. 2

GE2253 KAEDAH SAINS Bab 7 : Pengurusan Makmal Sains Perancangan adalah tanggungjawab Ketua Jabatan Sains dan gurru-guru kanan mata p elajaran sains. Namun demikian, keputusan akhir dibuat oleh Pengetua. 7.4.2 Saranan membuat belanjawan makmal 1. Semak semua stok dalam setiap makmal untuk menentukan kuantiti item-item. 2. Ketua Jabatan Sains tentukan: (a) Keguna an tahunan item-item pakai habis. (b) Bilakah dalam sesuatu tahun item-item paka i habis diperlukan. (c) Jenis-jenis peralatan yang sangat kurang. (d) Peralatan baru yang diperlukan pada tahun hadapan. (e) Item-item peralatan yang rosak dan kecurian. 3. Tentukan unjuran jumlah pelajar untuk tahun hadapan. 4. Periksa kem udahan dalam setiap makmal bekalan air, elektrik, gas ,perabot, dll. 5. Semak ha rga semasa item dalam makmal dan buat pelunjuran harga untuk tahun hadapan. 6. D aripada langkah 1-5, setiap Guru Kanan mata pelajaran sains hendaklah menyediaka n satu senarai keperluan untuk tahun hadapan. Jelaskan jenis, model dan kuantiti item yang diperlukan.Senarai berkenaan meliputi: (a) bahan-bahan pakai habis; ( b) bahan-bahan tahan lama; (c) bahan-bahan kaca, plastik dan logam;(d) spesimen biologi dan slaid-slaid; (e) bekalan gas, air, elektrik; (f) peralatan pejabat; (g) perabot; (h) buku-buku sains; (i) peralatan-peralatan bengkel; dll. 7. Adaka n mesyuarat penyelarasan (Pengetua, Ketua Jabatan dan Guru Kanan) untuk menentuk an apa yang perlu dibeli berdasarkan peruntukan. Garis panduan menyediakan senar ai keperluan 1. Apakah item-item yang: sangat diperlukan? boleh diubahsuaikan? b oleh dibeli dengan murah? 3

GE2253 KAEDAH SAINS Bab 7 : Pengurusan Makmal Sains

boleh diganti dengan bahan-bahan terpakai dari rumah, sekolah, sekitaran? boleh dibuat oleh Kelab Sains sekolah?

2. Apakah jenis perkhidmatan yang boleh dilakukan oleh pelajar-pelajar? 7.4.3 Pe sanan dan pembelian Pembelian keperluan makmal dilakukan oleh sama ada Pengetua atau Ketua Jabatan. Segala urusan surat-menyurat dan tanda tangan dilakukan oleh Pengetua. Pertimbangan sebelum pembelian: 1. Item tidak dalam kontrak kerajaan. Pembelian melalui pembekal yang dilantik oleh kerajaan biasanya lambat dihantar ke sekolah. 2. Pembelian dalam kuantiti banyak atau sedikit pada sesuatu masa: . Kuantiti banyak, lebih murah. . Bahan kimia, jangan beli banyak. 3. Masa pembe lian: . Bahan kimia yang diperlukan dalam keadaan segar. . Bahan kimia yang tidak tahan lama dibeli apabila stok minimum. 4. Cari pembekal yang murah: . Harga mah al dari pembekal alatan sains. . Beli dari syarikat yang belum terkenal. . Beli dari kedai biasa. 7.4.4 Prosedur pembelian Jika anggaran harga melebihi RM50,000 pembelian mestilah melalui cara tender. Bagi pembelian kurang daripada RM50,000 , pembelian adalah melalui sebut harga. Pembelian melalui sebut harga merangkum i tujuh langkah, iaitu: 1. Meminta Sebut harga . Sekolah menghantar surat kepada sekurang-kurangnya lima (5) pembekal meminta sebut harga. 4

GE2253 KAEDAH SAINS Bab 7 : Pengurusan Makmal Sains . Nyatakan spesifikasi item dan kuantiti yang diperlukan. . Nyatakan tarikh tutu p sebut harga. . Simpan salinan surat. 2. Pemilihan pembekal Pihak sekolah memil ih pembekal berdasarkan sebut harga. . Kriteria utama ialah harga item. Kriteria lain : mutu barangan, status pembekal, perkhidmatan selepas jualan. . Kadang ka la perlu minta sampel untuk diperiksa dahulu. 3. Borang pesanan . Sekolah mengan tar borang pesanan kepada pembekal yang berjaya. . Simpan salinan pesanan 4. Sur at/nota tanda terima . Pembekal menghantar nota akuan penerimaan pesanan. . Fail kan bersama-sama dengan borang pesanan. 5. Nota hantaran . Pembekal menghantar n ota hantaran , menyatakan tarikh dan masa barangan akan dihantar ke sekolah sepe rti dinyatakan dalam borang pesanan. . Surat menyatakan jenis dan kuantiti baran gan yang akan . Ketua Jabatan membuat persiapan menerima hantaran. . Failkan not a bersama-sama dokumen lain. 6. Penerimaan barangan . Pembekal menghantar barang an. . Tiga salinan nota hantaran disertakan. Sebelum menandatangani nota hantara n, semak barangan yang dihantar. Dua salinan nota yang telah ditandatangani dike mbalikan kepada pembekal. Satu lagi disimpan oleh sekolah. 7. Invois . Pembekal menghantar invois bersama-sama satu salinan nota hantaran yang telah ditandatang ani. . Ketua Jabatan semak invois supaya sesuai dengan sebut harga yang dibuat. . Hantar invois ke pejabat sekolah untuk urusan pembayaran 5 dihantar.

GE2253 KAEDAH SAINS Bab 7 : Pengurusan Makmal Sains 7.5 Penyimpanan Bahan/Radas Sains 7.5.1 Jenis stor Di sekolah, terdapat dua jenis stor, iaitu stor utama dan stor agihan. STOR UTAMA Menyimpan semua alat dan bahan pengajaran sains. Bahan/alat d ari stor ini tidak diagihkan kepada individu. Bahan/alat diagihka kepada stor di setiap makmal. STOR AGIHAN Di setiap makmal. Agihan/pengeluaran bahan/alat kepa da pelajar di makmal berkenaan. Ciri-ciri stor utama Biasanya di bahagian belakang bangunan, di tingkat bawah un tuk memudahkan hantaran bahan/alat. 7.5.2 Cukup besar dan ada ruang untuk perger akan troli. Pencahayaan yang baik. Sumber cahaya dari atas.Cukup cahaya di loron g, antara lorong dan antara rak. Sistem penyimpanan item-item sains Di stor dan makmal, terdapat ruang-ruang simpanan, iaitu laci, almari, kabinet, rak dan seba gainya. Setiap ruang mestilah dilabel mengikut apa yang disimpan padanya. Selain label, ruang simpanan diberi kod yang sesuai supaya mudah mencari bahan/item se masa pemeriksaan stok. Contoh: Terdapat lima (5) kabinet di dalam makmal Fizik I dan lima (5) kabinet d alam makmal Fizik II. Kod kabinet di dalam makmal Fizik I : F1K1, F1K2, F1K3, F1 K4 dan F1K5. Kod kabinet di dalam makmal Fizik II : F2K1, F2K2, F2K3, F2K4 dan F 2K5. 6

GE2253 KAEDAH SAINS Bab 7 : Pengurusan Makmal Sains Cara ini memudahkan pemeriksaan stok dan pencarian bahan/alat.Kad-kad stok biasa nya disimpan mengikut abjad dan mengandungi maklumat tentang setiap item dalam b entuk kod. Contoh: Botol spesimen boleh didapati di B1K3. Ini bermakna botol spe simen disimpan di makmal Biologi I, dalam kabinet nombor 3. Jenis dan ragam kod yang digunakan hendaklah mudah dan tidak mengelirukan. Pastikan setiap item yang diambil dikembalikan ke tempat asalnya. 7.5.3 Dokumen-dokumen penting di dalam makmal Difailkan dengan rapi dan disimpan dalam kabinet yang berkunci. Hanya kak itangan makmal boleh melihat dokumen. Orang lain mesti terlebih dahulu mendapat kebenaran dari Ketua Jabatan Sains. Jangan dibawa keluar dari makmal. Antara dokumen penting yang disimpan di dalam makmal ialah Sebut harga, Nota pes anan, Nota perakuan, Nota hantaran, Invois, Manual arahan, Katalog, Risalah dan Kad-kad stok. Kad-kad Stok Dokumen terpenting kerana mengandungi maklumat tentan g setiap item yang disimpan di dalam stor. Mesti mengandungi maklumat secukupnya tentang setiap item, untuk memudahkan pemeriksaan stok. Disusun mengikut abjad. Kad-kad stok bahan kimia (iaitu item-item pakai habis) dipisahkan dari kad-kad stok peralatan (item-item tahan lama). 7

GE2253 KAEDAH SAINS Bab 7 : Pengurusan Makmal Sains