assigment hubungan etnik

of 78/78
Hubungan Etnik WAJ 3106 2010 Soalan-soalan Perbincangan: 1. Bagaimanakah konsep integrasi berbeza daripada konsep asimilasi dalam konteks memupuk perpaduan nasional ? 2. Berdasarkan pembacaan dan pengetahuan anda, huraikan faktor-faktor yang mewujudkan masyarakat pluraliti pada zaman Kesultanan Melayu Melaka. 3. Jelaskan sikap akomodatif yang wujud semasa penggubalan Perlembagaan Malaysia. 4. Huraikan bagaimana proses dan tindakan politik boleh memupuk hubungan etnik yang harmonis di Malaysia. 5. Berdasarkan kepada pembacaan anda, jelaskan sejarah penggubahan perlembagaan negara Malaysia dalam bentuk peta minda. 6. Huraikan peranan yang dimainkan oleh setiap golongan etnik di Malaysia dalam menuntut kemerdekaan. 7. Berdasarkan kepada pembacaan anda, sediakan satu pelan tindakan tentang usaha anda untuk mengeratkan perhubungan antara etnik murid kelas di sekolah anda. 8. Berdasarkan kepada pembacaan dan pemerhatian anda, hasilkan satu laporan ringkas yang mengandungi maklumat FAZIL BIN ABDUL AZIZ | IPG Kampus Dato Razali Ismail

Post on 28-Jun-2015

1.993 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 1 SoaIan-soaIan Perbincangan: 1.Bagaimanakahkonsepintegrasiberbezadaripadakonsepasimilasidalam konteks memupuk perpaduan nasional ? 2.Berdasarkan pembacaan dan pengetahuan anda, huraikan faktor-faktor yang mewujudkan masyarakat pluraliti pada zaman Kesultanan Melayu Melaka. 3.JelaskansikapakomodatifyangwujudsemasapenggubalanPerlembagaanMalaysia.4.Huraikanbagaimanaprosesdantindakanpolitikbolehmemupukhubungan etnik yang harmonis di Malaysia. 5.Berdasarkankepadapembacaananda,jelaskansejarahpenggubahan perlembagaan negara Malaysia dalam bentuk peta minda. 6.HuraikanperananyangdimainkanolehsetiapgolonganetnikdiMalaysia dalam menuntut kemerdekaan 7.Berdasarkan kepada pembacaan anda, sediakan satu pelan tindakan tentang usahaandauntukmengeratkanperhubunganantaraetnikmuridkelasdi sekolah anda. 8.Berdasarkankepadapembacaandanpemerhatiananda,hasilkansatu laporanringkasyangmengandungimaklumattentangperanansekolahanda dalam mengeratkan hubungan etnik dalam kalangan pelajar. Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 2 SoaIan 1: BagaimanakahkonsepintegrasiberbezadaripadakonsepasimiIasidaIam konteks memupuk perpaduan kaum ? Perpaduanbolehdiertikansebagaisuatuprosesyangmenyatupadukan seluruhmasyarakatdannegarasupayasetiapanggotamasyarakatdapat membentuksatuidentitidannilaibersamayangdapatditerimasertaperasaan cintakan dan banggakan tanah air. Asas Perpaduan Kaum di MaIaysia 1 Perkongsian Kuasa PoIitikPemimpin3kaumutama(Melayu,Cinadanndia)telahmenyedaribahawa tolakansurpolitikdanperkongsiankuasaamatperludijagadandilaksanakan denganadilbagimengelakkanberlakunyaperebutankuasadanperpecahan. Jawatan-jawatanpentingdalamkerajaan,kerusidalampilihrayadancalon-calon yangbertandingtidakbolehhanyadikuasaiolehsatukaumsahajadan pembahagianyangadilamatdititikberatkandalamusahamenjayakanperkongsian kuasa politik di Malaysia; 2Kerajaan Demokrasi Semuawarganegarayangmemenuhisyaratdantidakmelanggarundang-undangnegara,bolehmenyuarakanpendapat,kritikandanmemilihcalondalam pilihanraya denganbebasdanadil.Siapa yangmenangdengandalampilihanraya dengan suaramajoriti berhakmenjadiwakil rakyat dan boleh menyuarakan aspirasi Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 3 rakyatmelaluisaluranyangditetapkansepertidiDewanUndanganNegeriatau Dewan Rakyat. MenghiIangkan Jurang Ekonomi Antara Kaum Kadarkemiskinanyangtertinggimasihdipegangolehkaumpribumi.Jika ianyadibiarkanakantimbulmasalahlainantaranyakecemburuansosialantara pribumidengankaum-kaumlain,merasadiritertindas,gejalasosial,peningkatan kadarjenayahdansebagainya.Bagimengatasikeadaanini,pembahagian"kek ekonomi" mestilah dibuat dengan cara yang adil dan sesuai dengan keperluan kaum yang ada diMalaysia. Kaum yang lemah danmiskin perlu dibantu dengan pelbagai cara untuk meningkatkan taraf ekonomi mereka. 4 Meningkatkan Taraf Pendidikan Pribumi JurangPendidikandanJurangekonomisalingberkaitantarasatudengan lain.Jikapendidikanmerekalebihbaikmakapeluanguntukmenambah pendapatan/meningkatkanekonomikeluargaadalahlebihbesar.Tahap pemikirannya juga akan berubah menjadi lebih baik. 5 ToIeransi Budaya & Agama Memupukrasahormatdanmenerimabudayadanagamakaumlain.Memberi ruang kepada kaum lain mengamalkan budaya dan agama masing-masing tanpa cuba mempengaruhi/mengganggu antara satu sama lain. Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 4 KONSEP INTEGRASI Integrasimerupakansatuprosesbagimewujudkansatuidentitinasional dalamkalangankumpulanyangterpisahdarisegikebudayaan,sosial,danlokasi dalam sesebuah unit politik.Unsur-unsur integrasi terdiri daripada : i.IntegrasiWiIayahyangbertujuanmengurangkanjurangperbezaan pembangunanekonomidansosialantarawilayahyangmajudenganyangmundur.Di Malaysia, tumpuan integrasi wilayah ialah antara Malaysia Barat dengan Malaysia Timur dan PantaiTimurSemenanjungMalaysia dengan Pantai Barat Semenanjung Malaysia; ii.Integrasiekonomiyangbolehdiertikansebagaiusaha-usahauntuk mengurangkan jurang perbezaan ekonomi antara kumpulan etnik; iii.Integrasikebudayaanantaralainnyamelibatkanusaha-usahauntuk membentuk satu kebudayaan kebangsaan; iv.IntegrasisosiaIialahmerangkumiusaha-usahamenyatupadukanrakyat melalui program sosial seperti sukan, pendidikan, perumahan, dan kesihatan. v.Integrasipendidikanyangbertujuanuntukmewujudkansatusistem pendidikan yang bercorak kebangsaan dan sempurna dari segi intelek, jasmani, dan rohani; dan vi.IntegrasipoIitikyangmerangkumiusaha-usahamenyatupadukanrakyat melalui kerjasama dan pembahagian kuasa politik. Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 3 Dalamprosesmencapaisebuahmasyarakatintegrasibukanlahmerupakan suatuusahayangmudah.ntegrasimerupakansatuprosesyangamatkompleks.Tahap-tahaphubunganetnikbolehdilihatdarisegidarjahkedekatanbermula denganhubunganterpisahiaitusegregasisehinggalahhubunganberbentuksebati iaituamalgamasi.Perhubunganyanglebihrapatantarawilayah-wilayahdalam sesebuahnegaradapatmewujudkanintegrasidalambidangpolitikdannilai.Perhubunganiniseterusnyamampumenuansosgurangkankonflikdan mengutamakanpersefahamansertamewujudkanperasaanharmonisantara pelbagai pihak. KONSEP ASIMILASI AsimiIasimerupakansatuprosespercantumandanpenyatuanantara kumpulanetnikberlainanbudayasehinggamembentuksatukelompokdengan kebudayaandanidentitiyangsama.MenurutVanderZanden(ahlisosiologi), asimilasiialahsatuprosesdalammanakelompok-kelompokyangberfikir, berperasaandanbertindaksecaraberlainan,menjadisatudalamkesatuansosial serta budayayang sama ( Chew Hock Thye. 1975).Asimilasimutlakatausempurnamenyebabkanberlakunyapenghapusan penuhperbezaandarisegikebudayaandanidentiti.Konsepyangdiwakilidengan formula A+B+C=A, di sini A dalam hal ini mewakili golongan dominan sementara itu B danCmewakilikumpulan etnikminoriti. Antara contohnya ialah orangMelayu di Thailand yang telah mengalami proses asimilasi yang menyebabkan nama, bahasa, dan hampir semua aspekkehidupan mereka kecuali agama telah disatukan dengan amalandancarahiduporangThai.DiMalaysia,apayangberlakukeatas masyarakat Jawa,CinaKelantan,BabadanNyonyamerupakancontohberlakunya Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 6 prosesasimilasi.Namun,bagietnikCinadiKelantandanBabadanNyonyadi Melaka,asimilasiberlakudalamkonteksbudayatanpamelibatkananutan kepercayaan dan agama. Prosesasimilasiberlakuapabilawujudnyainteraksiyangeratantaraahli kumpulanetnikberbezabudayabagitempohmasayanglama.Kejayaanasimilasi umumnyabergantungkepada;kesanggupanetnikminoritimenghilangkanidentiti mereka danmenerima identiti kumpulan etnik majoriti ; terdapat banyak persamaan budaya antara kumpulan etnik ; dan kesanggupan kumpulan etnik majoriti menerima kumpulan etnik minoriti. KESIMPULAN Kepelbagaian etnik di atas sama ada secara langsung atau tidak memainkan peranan penting dalam hubungan etnik di Malaysia. Keharmonian hubungan etnik di Malaysiaterlihatdalamsetiaplapisanmasyarakatmelaluirumahterbuka, penerimaanbudayaantaraetnikdanperkongsiankuasa.Sebagaiahlimasyarakat Malaysiayangterdiridaripadapelbagaikumpulanetnik,kitaharusmenggelakkan sikap prejudis, stereotaip, rasisme, dan dikriminasi bagi memupuk keharmonian dan perpaduan nasional.Sebaliknya konsep seperti akomodasi wajar dijadikan panduan dalam menjalinkan hubungan pelbagai etnik di Malaysia. Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 7 SoaIan 2: PLURALITI DAN MASYARAKAT PLURALISTIK DI MALAYSIA PLURALITI MASYARAKAT ALAM MELAYU DALAM SEJARAH Dua konsep yang sering digunakan untuk menjelaskan ciri-ciri Asia Tenggaraialah plurality dan masyarakat plural (plural society). PIuraIiti : istilah yang digunakan untuk merujuk kepada masyarakat pelbagai bangsa dialamMelayusebelumkedatangankuasa-kuasapenjajah(Eropah)yang terbentukmelaluiprosessemulajaditanpasebarangrancanganpemaksaandi sebaliknya. MasyarakatPIuraI:ianyaterbentukselepaszamankedatanganorang-orang Eropah.PenjajahmembawamasukpendatangasingdariChinadanndiakeAsia Tenggarauntukkepentinganekonomi.Dasarpenjajah menyebabkanmerekagagal berasimilasidenganpenduduk,alamsekitardansystemsocial-politik-agamayang wujuddiAsiaTenggara.Kesannyadaripadaituwujudlahkelompok-kelompok masyarakatyanghidupterasingdaripadakelompokyanglainwalaupuntinggaldi tempat yang sama (Masyarakat Majmuk). Penjajahan Barat menjadi titik pemisah antara Pluraliti dan Masyarakat Plural.Dimanamerekatelahmemperkenalkansistemmerekayangmenggalakkan perkembangan masyarakat pluralistik. Pluraliti alam Melayu boleh dikaji berdasarkan pluralitysocialdanalamsekitar.Pluralitisocialdapatdilihatberdasarkanreality kehidupanmasyarakatyangada.Pluralitialamsekitarmerujukkepadaleadaan alamsekitardanmukabumialamMelayuyangbegitumudahberinteraksidengan kawasan-kawasanlaindidunia.Contohnya,Bungarayaadalahdibawadari Kepulauan Pasifik, manakala getah pula berasal dari Brazil. Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 8 Pembentukan PIuraIiti di aIam MeIayu 1 Hubungan dengan China dan India Hubungan antara alam Melayu dengan China dan ndia ini telah lama berlaku. Hubungan yang terjalin ini adalahdisebabkan oleh faktor perdagangan dari kedua-duabenuatersebutdimanaalamMelayumerupakantempatpersinggahanpara pedagangbagimemperdagangkanbahan-bahanyangmerekabawabersama. HubunganperdagangansecaralangsungantaraGugusanKepulauanMelayu denganChinatelahdiasaskanpadaawalabadke-5Masihi.Hubungantersebut gterladi disebabkan oleh beberapa faktor seperti perdagangan dan pendidikan. Alam Melayujugaterkenalsebagaipusatpengajiandanpenyebaranilmupengetahuan sejak abad ke-7 Masihi. 2 Zaman Hinduisme dan Buddhisme PembentukanPluralitidialamMelayujugadipengaruhiolehagamadan kebudayaanndia.DimanamasyarakatalamMelayuterutamanyadalamkalangan rajadanbangsawantelahmenerimaunsur-unsuragamaHindudanBuddhayang tidakbercanggahdengankepercayaantempatan.PengaruhHinduismedan Buddhisme tidakmemberkesanyang besar dalamkehidupan rakyat biasa berbeza denganpengaruhslam(menurutSyedMuhammadNaquibAl-Attas).Satuaspek lagi menurut Al-Attas ialah tidak terdapat kitab-kitab yang membincangkan idea-idea besar seperti falsafah, ketuhanan, metafizik dan sebagainya berasaskanHinduisme dan Buddhisme di alamMelayu. Apayang ada atau terdapat cumakitab-kitabyang bersifat keseniaan terutamanya dalam bahasa Jawa. Hinduisme dan Buddhisme diterima baik di kalangan pemerintah alam Melayu sebelum kedatangan slam. Mitos Hinduisme telah mengukuhkan lagi institusi raja di Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 9 alamMelayu.Kebesaranraja-rajajugadigambarkanmenerusicandi-candiyang didirikan. PenjeImaan dari segi materiaI dan non-materiaI Penjelmaaninidapatdilihatdandifahamiberdasarkanperubahanyang bersifatepistemologicalyangdibawaolehpenjajahBritish.Epistemologikalbererti asalmulasesuatuilmupengetahuan.Perubahanepistemologikaldarisegiilmu pengetahuanyangmelibatkancaraberfikirdancaramelihatsesuatuyang seterusnya akan melibatkan perubahan terhadap cara memahami sesuatu. Sebelumkedatanganpenjajahnggeris,ilmupengetahuandialamMelayu banyakberasaskanepistemologikalyangbercorakmetafizikatauilmuyang bersumberkanalamghaib.Amalanperubatanperdukunandanperbomohanyang menggunakanjampiserapahdalamberinteraksidenganpihakalamghaibadalah manifestasi yang jelas mengenai ilmu metafizik alam Melayu. Kedatangan nggeris telah mengubah epistemologi yang bersifat non-material inikepadaepistemologyfizikalyangbersifatrasionalatausaintifik.Asasnyaialah pembuktiansesuatumaterialmenerusipancainderadankenudiannya dipertingkatkan menerusi alat-alat saintifik seperti mikroskop dan sebagainya. Kesan daripadaitumuncullahpelbagaiilmudaninstitusimoden,pengenalankepada ekonomikapitalisyangberorientasikanpasarandanbirokrasipolitik.Kesemuaini kemudiannya dikenali sebagai ilmu kolonial.PUNCAKPLURALITIALAMMELAYU:EMPAYARMELAKA(KESULTANAN MELAKA) MERCU HUBUNGAN ETNIK PRA-PENJAJAHAN ZamanKesultananMelayuMelakamerupakanzamankeemasandan kemuncakkeagungankerajaanMelayu.Melakadiperintaholehparasultandan Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 10 pembesaryangberpandanganjauh.DimanaempayarMelakapadamasaitu merupakantempatpertemuanparapedagangdariseluruhpelosokduniasehingga ianya digelar "The Venice of The East. Dari segi pemerintahan: Pemerintahandijalankandengansikappenuhdiplomasidanterbuka.Para pegawaiistanaterdiridaripadacampuranorang-orangMelayutempatandengan bangsa-bangsaasingyangdatingberdagangdanmenetapdiistana.Perkhawinan campurtelahberlakuantarapemerintahMelakadengananakperempuan pemerintahNegaraChinadanlain-lain.PemerintahanMelakapadamasaitutelah mengambil kira keharmonian antara kaum. PerlembagaanMelakayangberasaskanajaranslamiaitu(HukumKanun MelakadanUndang-undangLautMelaka)telahmenyumbangkanatau menggalakkan kepada kemakmuran dan kemajuan system pemerintahan Melaka. PerdaganganMelakapadawaktuituberjalandenganlancarhasildaripada sistempemerintahanterbukadanpentadbiranpelabuhanyangcekap.Malah pelaksanaanUndang-undangLautMelakaitusendiritelahmenjamintahap keselamatanyangtinggikepadaribuankapalpedagang.Kecekapankawalan terhadaphasilrempah-ratusyangmenjaditarikankepadakedatanganpedagang asing berdagang ke Melaka. Kependudukan ZamanEmpayarKesultananMelayuMelakaadalahmerupakanzaman pluralitikeranaprosespenghijrahanberlakusecarasemulajadiataualamiahtanpa adapaksaandaripadamana-manapihakdimanamerekatidakmemerlukan Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 11 passport danvisa untukmmemasuki sesuatu kawasan. Pedagang dari Arab,Cina , ndiadannegara-negaralaindatangberdagangsecarasukarela.Merekatelah berakomodasidenganpenduduktempatandansistemnyadenganbaik.ni mewujudkankategorimasyarakatyangbaikyangtidakpernahwujudsebelumnya iaitumasyarakatBaba.PadazamanKesultananMelayuMelakatelah memperlihatkanwujudnyainteraksiaktifdikalanganpelbagaikaumdanbangsadi Melaka. Kebudayaan KeterbukaanpemerintahEmpayarMelakamenerimakehadiranpara pedagangdaripadaseluruhpelosokduniatanpasyarat-syaratyangmenyulitkan memungkinkanpelabuhanMelakaberkembangsebagaipelabuhanpentingdunia. Kemajuanperdagangandankemajuansebagaikotametropolitanmemungkinkan Melaka wujud sebagai kota multi-budaya di mana setiap budaya mempunyai tempat masing-masing. PluralismebudayabukanlahsuatufenomenabaharudalamalamMelayu. nteraksiantarapelbagaibudayasepertiArabpra-slam,Hinduisme,Buddhisme, ArabslamdanEropah(Portugis,Belanda&British)denganbudayaalamMelayu telahberlakusekurang-kurangnyasejakabadke-5Masihilagi.Pertemuandan pertembunganbudaya-budayabesarduniatersebuttelahmelahirkansatuciri fenomena kepluralitian budaya. Pengasas Masyarakat PIuraI KedatanganpenjajahBritishkealamMelayukhususnyaTanahMelayutelah membawabersama-samadasarpentadbiranyangselarasdengankemajuan Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 12 merekadarisegiilmupengetahuan.Prinsip,sistem,strukturdandasaryang diamalkandalampemerintahanmerekajauhberbezadengansistemyangadadi alam Melayu. Perubahanepistemologikalyangbesarialahdarisegipemisahandiantara NegaradanAgama.KesannyadialamMelayu,pemerintahannegaradikawaloleh penjajahmanakalaagamadanadatistiadatperibumidibawahpengawasansultan Melayu.Sistempentadbiranberasaskanpengagihankuasadiantaratigaunsur pentingiaitu Legislatif,EksekutifdanKehakiman telahdiperkenalkanolehpenjajah.anya berbeza dengan kuasa mutlak raja yang tiada agihan kuasa.Hasildaripadapemerintahanmodeniniberkembangnyasistemekonomi kapitalis yang berasaskan ekonomi perindustrian dan perdagangan. Sistem ekonomi inibergantungkepadapasaran,modaldanburuh.Perkembanganpesatekonomi kapitalisinilahyangmendorongkepadakewujudanmasyarakatpluraldialam Melayudengankemasukanbangsaasingyangdibawaolehpenjajahuntuktujuan pengeksploitasiam ekonomi dengan segera dan menguntungkan. LATARBELAKANGBANGSAMALAYSIADALAMKONTEKSKEPULAUAN MELAYU Aspek Geo-budaya KepulauanMelayu(Nusantara):ianyaterdiridaripadaSemenanjungTanah Melayu,PulauBorneo,selatanFilipina,gugusanKepulauanMaluku,Jawadan Sumatera.MasyarakatterawalialahorangMelayuyangterdiridaripadapelbagai sukuetnikdanmempunyaipelbagaikepercayaandancarahidup.Merekaini Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 13 terangkumsebagai#umpunMelayu(mempunyaiciri-ciripersamaanbudayayang jelas antara satu suku dengan suku yang lain). Aspek Rumpun Bangsa Di Semenanjung TanahMelayu penduduknya ialah terdiri daripada kelompok MelayuyangbertuturdalambahasaMelayusertamengamalkancarahiduporang Melayudanberagamaslam.Selaindaripadaituterdapatjugasebahagiannya datangdarisekitarKepulauanMelayusepertiJawa,Banjar,Bugis,Minangkabau, Melayu-Patani. Selain itu terdapat juga suku kaum asli iaitu Jakun, Sakai, Senoi dan lain-lain. Pendudukdisabah-penduduknyalebiheterogenesdandikenalisebagai bumiputera.TerdapatpelbagaisukukaumperibumisepertiKadazandusun,Murut, Bajau,Bisaya,Suluk,ranun,dahan,Melayu-Brunei,Kedayandanlain-lain.Suku kauminipulaterdiriduaiaituslamdanbukanslam.Kaumyangberagamaslam sepertikaumBajau,Melayu-Brunei, Bisaya,SulukmanakalakaumKadazanDusun danMurutialahmasyarakatbumiputerayangbukanberagamaslam(beragama Kristian dan fahaman animism) tetapi sebahagiannya juga beragama slam. Penduduk di Sarawak - penduduknya lebih eterogenes dan dikenali sebagai bumiputera.Terdapatpelbagaisukukaumperibumiiaituban,Melanau,Kelabit, Bidayuh,Penan,Melayu,Murut,Kenyah,Kayan,Kedayandanlain-lain.Melayu, MelanaudanKedayanmerupakanmasyarakatbumiputerayangbberagamaslam. ban, Murut, Kelabit, Kenyah, Kayan dan Bisaya merupakan masyarakat bumiputera bukanslam(beragamaKristiandanfahamananimism)tetapisebahagiannyajuga beragama slam. Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 14 Aspek Bahasa BahasaMelayuadalahberasaldaripadabahasaAustronesiaataujuga dikenalisebagai bahasaMalay-Polinesia.BahasaMelayu berkembangmenjadi 150 cabangbahasalainmengikutsukukaumyangadadiKepulauanMelayu.Bahasa MelayumulaberubahsetelahkedatanganajaranHindudimanapengaruhbahasa SanskritdalambahasaMelayukuno.Dengankedatanganpengaruhslampada abadke-13danke-14Masihi,bahasaMelayuberkembangpesat.Pengenalan tulisanJawimenyebabkanperkembanganilmu(Kesusasteraan,Teologi,Falsafah danTasawuf).BahasaMelayuadalahbersifatdinamik.anyamenjadibahasa ingua-franca di alam Melayu terutamanya pada zaman Kesultanan Melayu Melaka.KerajaanTradisiMelayuPadazamanHindu-Buddhamengamalkansistem pemerintahanberaja.nidapatdilihatsepertiKerajaanKedahTua,Langkasuka, Srivijaya dan Majapahit.PadazamanpemerintahanslamsepertiKerajaanMelakadanKerajaan AcehtelahmemainkanperanandalambangsaMelayu.SelepasKerajaanMelaka maka munculm pula kerajaan Johor-Riau dan Brunei. CAMPURTANGAN BRITISH DAN KELAHIRAN MASYARAKAT PLURALISTIK Penguasaan kuasa penjajah ke atas Melaka oleh bangsa Portugis pada tahun 1511,Belandapadatahun1641.nidiikutiolehBritishyangmenguasaikeatas pelabuhan Pulau Pinang pada tahun 1786, Melaka pada tahun 1824 dan Singapura pada1826bermulalahpenguasaanBritishkeatasTanahMelayu.nidiperkuatkan lagidenganterbentuknyasatuperjanjianyangdikenalisebagaiPerjanjiannggeris-Belandapadatahun1824.Perjanjianinitelahmembentuksatupembentukan sempadan Kepulauan Melayu di bawah pengaruh British dan Belanda. Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 13 Padatahun1874pihakBritishtelahmemberkenalkanpentadbirankeatas TanahMelayuiaituSistemResidendiNegeri-negeriMelayuBersekutudanSistem Penasihat di Negeri-negeri Melayu Tidak Bersekutu.DiSarawakpulakaumBumiputerayangutamaialahorangban,Bidayuh, MelayudanMelanau.PenguasaankeluargaBrookepadatahun18411946telah menggalakkan kemasukan orang Cina untukbekerjasebagai pedagang, petani dan pelombong. Di Sabah ianya dikuasai oleh Pemerintahan Syarikat Berpiagam Borneo UtaraBritish(SBBUB)padatahun18811946jugatelahmenggalakkan penghijrahan masuk orang Cina ke Sabah. DalamprosescampurtangankeataskerajaanMelayu,kuasaBarat(British) telah mengiktiraf orangMelayusebagai Tuan kepada tanah airnya.Manakala pihak Britishterusberhubungdengansultan-sultanMelayuuntukmendapatkan persetujuan mereka. Akibatdaripadapenjajahaninijugatelahmenimbulkanpenentangantokoh ataumasyarakattempatankeataskuasaBarat.Sebagaicontohnya,dimana penasihatBritishpertama yangmatidibunuhiaiatuJ.W.WBirch.PenjajahanBritish initelahmeninggalkankesanyangsangatbesardalampolitik,demografikdan sosio-ekonomi Tanah Melayu. KEWUJUDAN MASYARAKAT MAJMUK ATAU PLURALISTIK KewujudaniniberkaitrapatdengandasarBritishmengeksploitasiekonomi TanahMelayuuntukkeuntunganyangcepatdanmaksimum.DasarBritishyang membawamasukorangCinadariKwangtungdanFukienmelaluisistemkontrak buruh,tiketkredit,secaraberkumpulandanpersendirian.MasyarakatCinaini bertumpudisekitarPulauPinanghinggakeSingapuradannegeri-negaripantai Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 16 barat.Padatahun1895hingga1927terdapatlebihdaripada6jutaoranjgCina berhijrahkeTanahMelayu.Denganinipadatahun1931didapati34%daripada pendudukTanahMelayuialahorangCina.DiSarawakorangCinabertumpudi kawasanBandarSibu,MiridanBintulumanakaladiSabah,SyarikatBerpiagam BorneoUtaraBritishmembawamasukburuhasingsepertiorangCina,Filipina, JawadanJepununtukbekerjadiladingtembakau,getah,kelapa, pembalakandan pemeliharaan mutiara. SelaindaripadaorangCina,migrasiorangndiadariselatanndiadandi bawamelaluisistemKangani.anyabermulapadatahun1880andanpesatpada abadke-20.Padatahun1911,orangndiahanya10%daripadapendudukTanah Melayudantelahmeningkatkepada15%padatahun1921.Merekainidibawa masuk untuk bekerja di lading-ladang getah, sektor perkhidmatan dan kerja raya. Migrasipendudukmelayudarindonesia,JawadanSumateradatangkeTanah MelayuuntukbekerjadalamsectorpertaniandantinggaldiluarBandar.Selain daripada itu terdapat juga migrasi penduduk Arab-Parsi dan Ceylon. migranyangmasihtinggaldiTanahMelayumembentuksatumasyarakat yangtetapdanmengasaskanorganisasisocialmasing-masing.Contohnyaorang-orangcinatelahmembentukpersatuandanpertubuhansocialmasyarakatmereka (Huatuan).BritishtelahmelaksanakandasarPecahdanPerintahbagi memudahkankawalankeatasimigrantersebut.Kesannya,pengenalankaum mengikutfungsiekonomi,pengasingantempattinggaldanpengasingansistem pendidikan.DasarBritishtelahmengasingkankaummenceburisectorekonomi adalah berbeza iaitu : Melayu sebagai nelayan dan petani (sektor luar Bandar ), Cina bekerja perlombongan dan perdagangan dan kaum ndia bekerja di perladangan dan kerja raya. Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 17 DenganinitimbullahSistemEkonomiDuaan/DualismeEkonomi. PerkembangansistemEkonomiModendanEkonomiTradisionaltidakseimbang. Penjajah juga telah membezakansistem pendidikan bagisetiap kaum iaituSekolah nggeris,sekolahMelayu,SekolahCinadanSekolahTamil.Padadasarnya hubungan kaum baik dalam konteks 'bercampur tetapi tidak berssatu'. MASYARAKAT PLURALISTIK SELEPAS MERDEKA PoIitik: MalaysiadianggapsebagaisebuahNegarayangberupayamelaksanakan sistemdemokrasidenganberkesan.DemokrasidiNegarainitelahberjalanlancer terutamanyasemenjakpilihanrayaumumpertamapadatahun1955,dimanatiga kumpulanetnikutamaiaituMelayu,Cinadanndiatelahbersatuuntukmendesak British memberikan kemerdekaan. Selepasera1960anperjalananpolitikterusberkembangsecaradinamik. Kerjasamaparti-partipolitikdalampakatanpartipemerintahtelahberkembang denganpeningkatan keahliannya,contohpenubuhanBarisanNasionaltahun1974. Dasar-dasar kerajaan berkaitan perhubungan etnik melalui formula tolak ansur telah berjaya mengekalkan keharmonian masyarakat di Malaysia. PerIembagaan: Kontraksosialmerupakansatukesepakatanyangtelahdirunding, pembentukanparti-partietnikdan'coalition'sebagaimodelpermuafakatanpolitik (PartiPerikatan,Barisansosialis,barisannasional,BarisanAlternatif). Perlembagaanmerupakanpanduanasaskepadaperlaksanaansistempolitikdi Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 18 Negaraini.Perlembagaanmencatatkankontraksosialyangdipersetujuibersama antara kaum di Negara ini. Dari segi sejarah terdapat dua peringkat kontrak sosial di alam Melayu iaitu: Pertama-berlakupadazamanpluralitiiaitujanjitaatsetiadansalingmenghormati antararakyatdanraja.Janjitaatsetiadansalingmenghormatiinidiistilahkan sebagai waad.Keduaberlakudalamkomnteksmasyarakatpluralistichasildaripdasyaratyang dikenakanolehpihakBritishuntukmemberikankemerdekaankepadaTanah Melayu. Setiapetnikmempunyaiwakildalambentukpartipolitikdanmencapai persepakatanuntukhidupdalamamandandamai.Denganituterbentuklah jawatankuasaHubunganAntaraKaum(CommunitiesLiasonCommitteeCLC) pada tahun 1949. ni usaha bersama tan Cheng Lock dan Dato' Onn Jaafar. Pendidikan: SebelumPenyataRazak,ada4alirandalamsistempendidikaniaitualiran nggeris,Melayu,Cinadanndia.Setiapaliraninimempunyaiadunandanacuan pendidikanyangberbeza.Semasapenjajahianyadibahagikankepada3peringkat iaitu: Pertama pendidikan British rendah dan menengah yang mana anak-anak di kalangan bangsawanMelayu dan hartawan Cina dan ndia. Kedua, sekolahMelayu peringkatrendahyangdibantuolehBritishuntukjadipetaniyangpandaisikit. TerdapatjugasekolahagamadanmengajiQuran.danketigapulasekolah vernacular Cina dan ndia. Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 19 SistempendidikanKebangsaantelahdibentukberasaskankeseragaman kurikulum,sukatanmatapelajarandanorientasi,iaituLaporanRazak1956bdan Laporan Rahman taib 1960. Matlamatutamadasarpendidikanmenurutkedua-dualaporantersebutialah untukmenyatukankanak-kanakdaripadaberbilangetnikdibawahsatusistem pendidikankebangsaandenganmenggunakansatubahasapengantartunggaliaitu bahasa Melayu. Bahasa Melayu dijadikan bahasa kebangsaan dalam Perlembagaan 1957, Bahasa nggeris masih bahasa rasmi. PucukpimpinanpartiPerikatantelahmencapaikesepakatanpadatahun1956dan bersetuju dengan Akta Pendidikan 1957 di atas prinsip: a)Sekolapelbagaialirandibenarkandanpengajarandalambaasaibunda masing-masing dibenarkan; b)OlesebabbaasaMelayumerupakanbaasakebangsaan,makadi sekola-sekolaCinadanTamilwajibmengajarbaasaMelayusebagai sala satu daripada mata pelajaran; c)Pendekatan dalam mata pelajaran sejara, geografi dan buku-buku teks yang lain mestila berteraskan Malaysia; d)Bukan lagi berteraskan Negara Cina dan India (Jon owe, 1960). Ekonomi: Selepasmendapatkemerdekaantahun1957,kerajaantelahmenggiatkan usahauntukmengatasipelbagaimasalahsosio-ekonomidansosio-politik. RancanganpembangunanekonomiNegaradibahagikankepadaempatperingkat iaitu: Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 20 1.RancanganpramerdekaiaituRangkaPembangunanPersekutuanTanah Melayu(1950-1955)danrancanganPersekutuanTanahMelayuPertama (1956 1960); 2.Perancanganselepasmerdeka,merangkumiRancanganPrsekutuanTanah MelayuKedua(19611966)dansebahagiandaripadaRaancangan Malaysia Pertama (1966 -1970); 3.Perancangan dan era Dasar Ekonomi Baru; dan 4.Dasar-Dasar Pembangunan Negara. Sistem ekonomi dualism inimerujuk kepada dua orientasi dan tumpuan yang berbeza namun bergerak seiring dengan garis etnik: Pertamasistemekonomimodenyangmendominasikeseluruhanorganisasi pengeluaran (getah dan bijih timah), Keduasistemekonomitradisionaldiidentifikasikandengansektorekonomi pertanian.Komoditiutamanyaialahpadidanperikanan.Teknikpengeluarannya, pemasaran,tenagakerjasertamodaladalahdidominasiolehetnikMelayu.a bercirikan budaya luar Bandar (Ness, 1967). Ketigajelasterdapatketidakseimbanganantaraetnik.EtnikCinamenguasai separuhdaripadakeseluruhansektorini,manakalaetnikMelayudan ndiamasing-masing Cuma menguasai satu perempat sahaja. suyangberkaitandenganekonomimemerlukaniltizamyangkuatdaripada semuapihakuntukmerapatkanjurangyangsediaada.Keperluanuntuk memperbetulkan kedudukan dimensi ekonomi ini amat mendesak kerana ia menjadi sebagaisalahsatuasasdalammemupukkerjasamaantaraetnik. Ketidakseimbangankedudukanekonomiberdasarkanetnikjugaharusdiatasi kerana ia dapat menjadi sumber pencetus konflik. ( contohnya, 13 Mei 1969). Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 21 KESIMPULAN Memahamipluralitiadalahasaspentingkearahmemahamipembentukan masyarakat plural.PluralititelahsediawujuddialamMelayu.deologisekulartelah mempengaruhiperubahandalamsistemmasyarakatsepadu.Pluralitimasyarakat Malaysiadiperkukuhkanmelaluidasar-dasarNegarayangdibentukberteraskan persetujuanbersama.Persefahamandankerjasamainilahyangmembolehkan negarakitamencapaikemerdekaanpadatahun1957danseterusnya mempergiatkanusahauntukmengeratkanperpaduannasionaldankeharmonian kaum. Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 22 SoaIan : JeIaskansikapakomodatifyangwujudsemasapenggubaIanPerIembagaanMaIaysia.KONSEP AKOMODASIAkomodasimerupakanprosesyangmenyebabkansetiapkumpulanetnik menyedarisertamenghormatinorma&nilaikumpulanetnikyglaindantetap mempertahankanbudayahidupmasing-masing.Pelbagaikumpulanetnikhidup secaraharmonisdanmenghormatiantarasatusamalain.Padaperingkat pemerintahan pusat, setiap kumpulan etnik mempunyai wakil dalam bidang ekonomi dan pendidikan dan mereka saling bergantung. Konsep ini begitu meluas diamalkan diMalaysiakeranasetiapkumpulanetnikbebasmengamalkanbudayamereka dalam keadaan harmoni. Perlembagaanialahkumpulanperaturanatauundang-undangsamaada yangbertulisatautidakbertulis,yangmenentukanorganisasikerajaan, pembahagiankuasaantarapelbagaibadankerajaandanprinsip-prinsipumum bagaimanakuasa-kuasatersebutdilaksanakan.Perlembagaanjugaberperanan sebagaipanduanbagimembentukundang-undangsamaadaolehpihakkerajaan atau rakyat. Semangatakomodatifyangdapatdilihatialahpersefahamanorangbukan MelayuterhadapkeistimewaanorangMelayu.DenganpengenalanPersekutuan TanahMelayu,kerjasamaantaraorangMelayudanbukanMelayusemakinkuat. PenubuhanJawatankuasaHubunganAntaraKaum(CommunitiesLiasonComittee CLC)1949yangterdiridaripadapelbagaigolonganetniktelahmenyelesaikan sesetengahmasalahperlembagaan,politikdanekonomiyangwujudakibat Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 23 permintaan yang berlainan daripada pelbagai etnik. CLC juga merupakan organisasi pertamaditubuhkansecaratidakrasmibagimembincangkanpelbagaiisuseperti kewarganegaraan dan kedudukan istimewa orang Melayu serta dasar pendidikan.AntaratokohyangmenganggotaijawatankuasainiialahDato'OnnJaafar,Dato'Abdul WahabAbdulAziz, TanChengLock,C.C.Tan,DrJ.S. Goontingdan E.E.C.Thuraisingham.Jawatankuasainitelahberjayamemupukpersefahaman antara pemimpin pelbagai kaum. Kesediaandanrelaberkongsikuasadapatmenggambarkandenganjelas sikapakomodarifyangwujudpadamasaitudimanaorangMelayudenganpenuh relahatimenyokongcalon-calonPartiPerikatanberbangsaCinadanndia. PemimpinMelayusanggupmelepaskankerusi-kerusimerekakepadapemimpin darikaumCinadanndia.Dalampilihanraya1955Perikatanyangditerajuioleh UMNOtelahmeminta40kerusidiberikankepadaUMNOatasalasajumlah pengundiMelayuialah84.2peratus,tetapidemiperpaduandanmengamalkan konsepperkongsiankuasa,UMNOdiperuntukkan35kerusisahaja,MCA15kerusi dan MC sebanyak 2 kerusi.KerjasamayanglebiheratantaraorangMelayudanbukanMelayuterus terjalin apabila British mensyaratkan kemerdekaan hanya diberikan sekiranya rakyat negara ini bersatu padu dan bekerjasama. Orang Melayu memberikan pengorbanan yangbegitubanyakdaripadahak-haksebagaiBumiputeraTanahMelayukepada bangsabukanMelayu.Walaupunadajaminanhak-hakistimewaorangMelayu dalamPerjanjianPersekutuan,tetapiinitidaksekali-kalimencegahdanmenyekat bangsa-bangsabukanMelayudaripadamencapaikesenangandankejayaan. Sehinggasekaranghak-hakistimewaMelayuitumasihbelummenghasilkan keadaan yang setaraf antara orang Melayu dengan orang bukan Melayu, hal ini jelas Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 24 dapatdisimpulkansebagai semangat akomodatif yang wujud semasa penggubalan perlembagaan Malaysia. ii) Huraikan peranandan kepentingan unsur- unsur tradisi dan kontrak sosiaI daIam konteks hubungan etnik di MaIaysia KONSEP KONTRAK SOSIAL Secaramudah,kontraksosialmerupakansatuistilahpermuafakatanantara kaumyangdicapaisebelummerdekamelaluisatupersetujuandikalanganrakyat danpemimpinyangterdiridaripadakaumMelayu,Cinadanndia.Pemeteraian kontraksosialinijugaturutdisertaidandipersetujuiolehparti-partiyangmereka wakiliiaituUMNO,MCAdanMC.stilahinisebenarnyatidakwujuddalam PerlembagaanPersekutuan1957tetapidariperspektiflain,kontraksosial sememangnyawujuddalamsejarahnegaradanpermuafakatanyangdicapaiitulah yang mentakrifkan negara kita dan seterusnya menentukan sifat negara.Kontraksosialsebenarnyamerupakanwatikahasaskeadilansosialuntuk negara.Keadilansosialyangterkandungdalamperjanjianinimerangkumibukan sahajasoalkeadilanekonomitetapi jugakeadilanpolitikdankeadilankebudayaan. Oleh itu,kontraksosialyang dipersetujui perlu dijadikan rujukan asassegala usaha untukmenegakkankeadilansosialdinegaraini.Pengajaranutamayangharus dipelajariolehkaumbukanMelayuialahperistiwarusuhan13Mei1960kerana mencabarkedudukanorangMelayusepertiyangtermaktubdalamPerlembagaan Malaysia.KontraksosialdiMalaysialebihmerujukkepadapermuafakatandan perkongsianhidupbersamasecaraamanharmoniantarapendudukdalam Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 23 masyarakatmajmukdinegaraini.Sepertidalammana-manakontrakatau perjanjian,walaupunadasebahagiannyayangtidakdisuratkandanbolehdipinda mengikutkeadaan,namunsegalaperubahanitumestilahmerupakanpersetujuan bersamaataukeizinanbersama.Kontrakatauperjanjiantidakbolehdiubahsecara satupihaksahaja.Semuayangterlibatdalamperjanjianitumestisetujukepada perubahandanpindaan.Apatahlagikontraksosialitutelahdiinstitusikandengan menyuratkannya ke dalam Perlembagaan Persekutuan.Disampingitu,asalusuldanrentetansejarahkontraksosialinimesti didedahkan,diperturunkan,dipelajaridandihayatiolehsetiaplapisanmasyarakat, terutamagenerasimudadaripadakalangananak-anakMelayu,Cinadanndia. Mereka mesti memahami dan menghargai apa yang tersirat dan yang tersurat dalam kontrak sosial itu. Hal ini amat penting kerana kontrak sosial dapat diertikan sebagai resipikehidupanmasyarakatMalaysiayangbersatupadu,amanmakmurdan harmoni.Penyebaranluasmaklumatmengenaikontraksosialperludijalankan secarasungguh-sungguh,terutamamelaluisistem pendidikandi pelbagaiperingkat sama ada rendah, menengah, kolej dan universiti. KEPENTINGAN KONTRAK SOSIAL Ternyataselepashampir50tahunkemerdekaanMalaysia,formulakontrak sosialyangtelahdipakaitelahberjayamenyatupadukansemuakaumdiMalaysia tanpaberlakusebarangkonflikperkauman.Kontraksosialternyataberjaya membawasemuakaumdiMalaysiasupayamenghormatisetiaphakyangtelah ditetapkanolehperlembagaan.Sesungguhnyaelemen-elemenkontraksosialyang terdapatdalamperlembagaanpersekutuantanpasyaklagiadalahasasbagi melicinkanurusanpentadbirannegaradanmenolaksebarangpercubaan Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 26 mempersoalkanmana-manadaripadaelemen-elemeniniyangberkemungkinan akan mencetuskan perpecahan dalam keharmonian kaum. Meskipunkaumbumiputeratelahdiberikeistimewaandanhak-haktertentu berbandingkaumlain,namunkaumlainturutsamadapathidupdenganaman damaidiMalaysiatanpaberasatertindas.niberlainandenganmasyarakatdi negara lain yang mempunyai konflik antara kaum disebabkan kegagalan masyarakat untukmenghormatidanpatuhpadakontraksosialyangtelahditetapkan. SebahagianmasyarakatbukanMelayuketikaitumungkinmenganggap kontraksosialsebagaisesuatuyangdikaitkandengankewarganegaraanyang diberikankepadamerekayangpadamasaituterdiridaripadaimigranatau keturunanimigran.GenerasibukanMelayusekarangpulamenganggapkontrak sosialinisebagaisesuatuyangsudahberlalu.Merekatidaknampakkenapaia masihdibangkitkankeranabagimerekaia adalahsesuatuyangautomatik.Mereka jugatahubahawahakistimewamasyarakatbumiputeramerupakansebahagian daripadakontraksosial.JikagolonganbukanMelayudiberikewarganegaraanatas syarat-syarattertentu,masyarakatbumiputerapuladiberiperlindunganmelalui fasal-fasal dalam Perlembagaan tentang hak istimewa orang Melayu.MasyarakatbukanMelayuperlumemahamikedudukanpolitikMelayuatau sistemkenegaraanMelayudanpengaruhnyakepadanegaramanakalakaum bumiputera pula harus memahami hakikat masyarakat berbilang kaum yang terdapat dinegaraini.HakorangbukanMelayutidakbolehdisangkalkeranamerekatelah lama bermastautin, lahir dan membesar diMalaysia. Apa yang penting ialah kedua-duapihakharussalingmemahami.Olehyangdemikianseharusnyapolemik berkaitan hak-hakkaum lain tidak dipertikaikan. ni kerana ia telah pun termaktub di Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 27 dalamperlembagaan.Penulisteringatpolemikberkaitanisukontraksosialiniyang pernah ditimbulkan olehJawatankuasaRayuanPilihanRayaPersatuan-PersatuanCinaMalaysia (Suqiu)satuketikadahuluiaitutentang83tuntutanyangantaranyamenuntutagar semuaorangCinamendapatsemuaperkarayangdianggapsebagaihakmereka danmenghapuskanhakistimewaorangMelayu.[UtusanMalaysia,"Suqiu keterlaluanPM-Kerajaanmenolaksamasekalituntutanhapuskanhakistimewa orang Melayu", 24 Disember 1998].Begitu juga kenyataan yang dibuat oleh Presiden Gerakan, Datuk Seri Dr. Lim Keng Yaik yang menggesa parti-parti politik melupakan formula kontrak sosial antara kaumyangdipersetujuisemasanegaramencapaikemerdekaan.[UtusanMalaysia, "LupakanformulakontraksosialantarakaumKengYaik",14Ogos2005].Menurutbeliau,formulakontraksosialitumembuatkanmasyarakatCinadanndia merasa kecil hati. Contoh-contohpolemikdiatasseharusnyaperludielakkanbagimenjamin keharmoniankaumdiMalaysia.nikeranamengapaperlukontraksosialdirombak sedangkanformulatersebutternyataberkesanhinggakinidalammemelihara perpaduan antara kaum. Mungkin jika kontrak sosial ini dibincangkan secara terbuka akanmemberilebihbanyakkesankepadasetiapkaumdiMalaysia.nikeranajika iniberlakusudahtentuorangMelayuakanmemprotesdaninisekaligusboleh menimbulkan ketidaksefahaman dan sangsi dengan kaum lain. Oleh itu bagi mengelakkan rasa prejudus ini dan mengelak perkara yang tidak dijangkaadalahlebihwajarjikakitamengambiljalanmudahdengantidak membicarakan tentang kontrak sosial secara terbuka.

Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 28 KEPENTINGAN UNSUR-UNSUR TRADISI Dimana-mananegarasekalipun,perlembagaanlahirhasildaripada perkembangansejarah.Perlembagaanjugamerakamkansifat-sifatasalnegaraitu merangkuminilaitradisi,politikdankebudayaan.Elemen-elemeniniyang menjadikanbangsaMelayuselakubangsaasalyangmendiamiTanahMelayu memasukkannyakedalamperlembagaanbagimengekalkankeistimewaanmereka iaituinstitusiberaja,hakkeistimewaanorangMelayu,kedudukanagamaslam sebagai agama rasmi, bahasa Melayu sebagai bahasa kebangsaan. Empatperkaratersebutlahyangdiambilkirasemasamembentuk perlembagaaniaituBahasaKebangsaan,agamapersekutuan,Kedudukan keistimewaanorangmelayudanpemerintahanberaja.Semuaunsur-unsurtradisi tersebutmemainkanperananyangpentingdalamkontekshubunganetnikdi Malaysia. i)Bahasa Kebangsaan Bahasakebangsaandiwujudkanuntukkomunikasidanbahasapertuturan umum dan bahasa rasmi negara bagi menyatupadukan rakyat yang berbilang kaum diMalaysia.subahasasentiasamenjadifaktorterpentingdalammenentukanjati dirisesebuahnegaradankontraksosial. Keperluansatubahasakebangsaanyang menjadipertuturanumumdanbahasarasmikebangsaandisedaripentinguntuk menyatukanrakyatpelbagaiasalketurunanyangmasing-masingdenganbahasa pertuturannya.MakabahasaMelayudiiktirafsebagaibahasakebangsaandengan tidakmengenepikanbahasalain.nisepertiyangtermaktubdalamPerkara152 Perlembagaaan Persekutuan. Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 29 ii) Kedudukan istimewa orang meIayu MasyarakatMelayubimbangdenganundang-undangyangdiperkenalkan OlehBritish.Selainitujuga,masyarakatMelayurisaukedudukandanhakmereka sebagai penduduk pribumi akan tergugat dengan kemasukan pendatang dari negara Chinadanndia.Keranaitu,kontarksosialantarakaumdiMalaysiamember jaminankepadamasyarakatpribumi.PerlembagaanMalaysiamempunyaisatu peruntukankhasdibawahPerkara153bertujuanmemeliharaorangMelayudan bumiputera Sabah dan Sarawak.Perkara153menggariskanbahawaYangdi-PertuanAgong,atasnasihat PerdanaMenteri atau Kabinet berkuasamenyelamatkan kedudukan istimewa orang MelayudanbumiputeradiSabahdanSarawakdenganmenentukanbagimereka kedudukandalamperkhidmatanawam,agihanbiasiswaataupendidikanatau latihan atau lain-lain kemudahan yang diberikan oleh kerajaan termasuk permit atau lesen perniagaan.KedudukanistimewaorangMelayuyanglaintermasuklahperuntukan Perkara 89 dan 90 yang memberi kuat kuasa undang-undang perlembagaan kepada undang-undang yang sedia ada yang melindungi tanah rizab orang Melayu daripada diselenggarakanolehorangbukanMelayu.Selainitu,kemasukanorangMelayu dalamRejimenAskarMelayudenganpengecualianorangbukanMelayu sebagaimanadikuatkuasakanolehPerkara8(5)(f)jugadianggapsebagai sebahagian daripada kedudukan istimewa orang Melayu. Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 30 iii) Agama Persekutuan Selainitujuga,kedudukanslamdalamPerlembagaanPersekutuanadalah satu isu yang penting kerana ianya berkait rapat dengan kepercayaan dan pegangan orang Melayu di Malaysia. Dalam Perlembagaan Persekutuan dinyatakan: ama Islamialahbaiseluruhpersekutuan,tetapiaama-aamalainboleh diamalkan denan aman dan damai di mana-mana bahaian Persekutuan" [Perkara 3: Perlembagaan Persekutuan] slamsebagaiagamarasminegaratidakmembimbangkankaumlainkerana kebebasan beragama dijamin dalam Perlembagaaniv) Pemerintahan beraja nstitusiberajadiMalaysiabermulasebelumkedatanganpenjajah.Apabila TanahMelayudijajah,raja-rajanegeriMelayumerasakankedudukanmerekamula tergugat. Semasa penjajahan British,kuasa mutlak raja telah dihadkan hanya kepada haladatistiadatdanagamaislamsahaja.BritishmemperkenalkanMalayanUnion yangmenghapuskansistemberajasebelummemberikemerdekaankepadaTanah Melayu.Padatahun1957,akhirnyakemerdekaandiberikankepadaSemenanjung TanahMelayu,institusiberajaditeruskantetapidenganbeberapapindaansupaya dapat disesuaikan dengan konsep demokrasi berparlimen dan kemerdekaan [Salleh Abbas, 1997]. .........Raja-rajaMelayumenggambarkanciri-ciriasalnegaraMalaysia.a melambangkankesinambungansejarahdanmenjadisebahagiandaripadaidentiti negara. Masyarakatbukan melayu harus memahami sejarah ini dan ....... Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 31 KESIMPULAN Sebagaikesimpulan,kontraksosialdanundus-unsurtradisiadalahsatu formulamewujudkansatucarahidupyangdinamik,amandanterusmembangun melaluiperpaduandalamkepelbagaianberasaskanprinsipberkongsi,bekerjsama, toleransidanbersatupadu.Formulainisebahagianbesarnyatersuratdalam PerlembagaanPersekutuan,yangdiamalkansecarabijaksanadalamsatupakatan agung negara dengan inspirasi untukmembawaMalaysiamuncul dalam peta dunia sebagai sebuah negara maju TugasrakyatMalaysiaialahmenghayatisemangatkontaksosialdanunsur tradisiinidenganmenolakkeganasan,perkauman,ketaksubandanekstrimisme; danpadamasayangsamaterusmemperkukuhkanikatanmasyarakatmajmukini dalamsatuikatanyangeratdanpadusertamengadunkannyadalamacuan tersendiri yang unik dan menyenangkan.Dalamkata-katayangringkas,unsur-unsurtradisidankontraksosial menjunjungsemangatkeadilandanperpaduanberasaskankepadaprinsip"duduk samarendah,berdirisamatinggi.Daninilahsemangatkontraksosiadanunsur tradisiyangperlukitapertahankanbersamadalamsebuahmasyarakatmajmukdi Malaysia bagi menjamin keamanan negara. Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 32 SoaIan 4 : HuraikanbagaimanaprossesdantindakanpoIitikboIehmemupukhubungan etnik yang harmonis di MaIaysia Malaysiamempunyaipendudukberbilangkaumdenganlatarbelakang sejarah,keturunan,budaya,agamadankepercayaansertacarahidupdannilai hidup yang berbeza. Dasar penjajah British telah menggalakkan kemasukan imigran asing(dariChinadanndia)keMalaysiapadaabadke-19danawalabadke-20 untukmengembangkansistemekonomipenjajah.OrangCinadigalakkandatang keranakeperluansebagaitenagaburuhdisektorperlombonganbijihtimah.Orang ndiapulasebagaisumbertenagaburuhdalamsektorperladangan.Kedua-dua sektorekonomi(perlombongan&perladangan)adalahtulangbelakangekonomi British di negara ini. Kehadiran imigran asing telah melahirkan masyarakat berbilang kaum di Malaysia; setiap kaum dipisahkan dengan kegiatan ekonomi, tempat tinggal dan sistem persekolahan yang berbeza. KepelbagaianetnikdiMalaysiatelahmempengaruhidanmencorakkan pembangunan politik di Negara ini. Perkembangan Politik KepartianMelayu,Cina & ndia Sebelum penubuhan parti-parti politik, kesedaran politik di kalangan penduduk berbilangkaumtelahlahir.DikalanganorangMelayu,telahbermulakesedaran berteraskankeagamaan,kemudianberkembangkepadapembentukanpersatuan kenegeriandanseterusnyapertubuhanbercorakpolitiksebelumpenubuhanparti politik. Kesedaran politik orang Cina dan orang ndia berteraskan kepada pergolakan politikdinegaraChina&ndiasebelumlahirnyapartipolitikkaumitusendiridi Tanah Melayu.Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 33 Berbeza dengan orang Melayu, kegiatan politik orang Cina dan ndia di Tanah Melayuberdasarkankepadaperistiwapolitikdinegaraasalmereka,Chinadan ndia.nikeranakedatanganmerekakeTanahMelayupadaawalnyahanyalah untukmencarikekayaansebelumkembalikenegaraasalmereka.Budaya berpersatuan telah diamalkan oleh orang Cina sejak di China. UnitedMalaysNationalOrganisation (UMNO)ditubuhkan olehorangMelayu kesandaripadabantahanterhadaprancanganMalayanUnionyangdiperkenalkan olehBritishpadatahun1946.Antara1-4Mac1946,41pertubuhanMelayudari pelbagaibahagianTanahMelayudanSingapuraberhimpundiKelabSelangor, Kuala Lumpur, untuk membantah perlembagaan Malayan Union. Pada 11 Mei 1946, persetujuan dicapai untuk membentuk UMNO atau Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu(PEKEMBAR).KelahiranUMNOadalahhasilcetusansemangat kebangsaanorangMelayudalammemperjuangkankepentingandanhak-hak mereka di bawahRancanganMalayanUnion.Melihatkepada perkembangan politik di Tanah Melayu, orang Cina menubuhkan parti mereka.PenubuhanMalayanChineseAssociation(MCA)dimulakanpadasatumajlis makanmalamdirumahYongShookLinpada15Disember1948.Padaperingkat awal, MCA lebih menumpukan perhatian kepada kerja-kerja sosial dalam membantu orang Cina menghadapi zaman Darurat di Tanah Melayu.OrangndiamenubuhkanMalayanndianCongress(MC)padaOgos1946. MCdiketuaiolehJohnA.Thivy(1946-1947).Penubuhannyabertujuanuntuk membantudanmemperjuangkankepentinganpolitik,ekonomidansosialorang ndiadiTanahMelayu.UMNOberjayamencapaikesepakatandenganMalayan ChineseAssociation(MCA)dalammembentukPerikatanUMNO-MCAdalam menghadapipersainganpolitikdiTanahMelayu.Kerjasamaitukemudian Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 34 diperkukuhkan dengan penyertaan Malayan ndian Congress (MC) pada tahun 1954 danmembentukPerikatanUMNO-MCA-MC.Perikatantelahberjayadalam pilihanraya&dapatmengukuhkankedudukannyakearahmemperjuangkan berkerajaan sendiri dan kemerdekaan bagi Tanah Melayu. Kemenanganpartiperikatandalampilihanraya1955tealmenjadibukti bahawa kerjasama politik dan perkongsian kuasa antara etnik boleh berjalan dengan baik.SuruhanjayaReidmenghasilkanPerlembagaanPersekutuanTanahMelayu 1957yangdianggapsebagaikontraksosialmerupakansatupersetujuanyang dicapai antara etnik Melayu,Cina dan ndia. PerjanjianMalaysia1963merupakansatulagipersetujuanyangdicapai antara para pemimpin Persekutuan Tanah Melayu , Sabah, Sarawak dan Singapura untukmenubuhkanPersekutuanMalaysia.Perkembangantersebutsangatpenting untukmemahamiprosespolitikantaraetnikdanhubunganantaraKerajaanPusat sertaKerajaanNegeri,khasnyaberkaitanSabahdanSarawak.Pergabunganparti-partipolitikyangbeasaskanetniktelahmembawakepadapemupukanhubungan etnik yang lebih harmonis.

Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 33 SoaIan 6 : HuraikanperananyangdimainkanoIehsetiapgoIonganetnikdiMaIaysia daIam menuntut kemerdekaan PERANAN SETIAP ETNIK DALAM MENUNTUT KEMERDEKAAN MALAYSIA Padaawalabadke-18,perubahandalamstrukturmasyarakatberlakudi Malaysiadisebabkanolehfenomenamigrasidariluaryangberlakuakibatfaktor penarikyangadadibumimahupunfaktorpenolakdinegaraasalmasing-masing yang bertanggungjawab mencernakan perubahan yang berkekalan sehingga ke hari ini.StrukturmasyarakatdiMalaysiaberubahadalahdisebabkanmigrasidaripada luardanjugafaktorpenolakdanpenarik.Migrasiiniberlakusedikitdemisedikit sebelumpenjajahanbarat,tetapiberleluasasetelahpenjajahanberlaku.Aktiviti ekonomidanperladanganmenjadifaktorutamadalamaktivitimigrasi daripadaluar terutamanya daripada China dan ndia. Kepelbagaiankelompoketnikdinegarainiditerimaolehsemuadania merupakansumberkekuatan.Darisegisejarah,kerjasamadanikatanperpaduan pelbagaibangsadankaumdinegarakitabermuladenganapayangdinamakan sebagai kontrak sosial antara etnik terbesar di negara ini. Kontrak sosial adalah satu persetujuandikalanganmasyarakatberbilangkaummelaluiprosesmuafakatdan musyawarahkearahperalihankuasapemerintahan sendiridaripadapihaknggeris dan dimanifestasikan melalui kemenangan Perikatan dalam pilihan raya 1955. Semangatkontraksosialiniberasaskansemangatkerjasamadan setiakawansertaperkongsiankuasayangkemudiannyaterjelmadalamperjuangan menuntutkemerdekaandanpenggubalanPerlembagaanPersekutuan. Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 36 Pemuafakatan formula perkongsian kuasa telah dipersetujui oleh semua pihak sejak daripada dulu lagi. Setiapkelompoketnikmenyumbangkepadaperjuanganmenuntut kemerdekaan.MakasebagairakyatMalaysia,kitamestilahmenghayatihakikat perjuangantersebutdansama-samamemastikankesinambungankemerdekaan negara dikecapi oleh generasi masa hadapan. PenubuhanPartiPerikatankerjasamayanglebiheratantaraorang Melayu dan bukan Melayu bagi memenuhi syarat yang ditetapkan oleh British iaitu:"Kemerdekaanhanyaakandiberikansekiranyarakyatdinegarainibersatupadu danbolehbekerjasama.RombongankemerdekaankeLondondisertaiolehParti Perikatanyangdianggotaiolehpelbagaikaum.Masyarakatberperanandalam pemupukanhubunganetnikagarnegarakitamalaysiasentiasadalamkeadaan aman danselesa. Salahsatu contoh perananmasarakat adalah dalam penerimaan budaya.Secara amnya, memang ada kesamaan unsur kebudayaan antara ketiga- tiga golonganrakyatdinegaraini.Ciri-ciriHindutelahmeresapmasukkedalam kebudayaanmasyarakatMelayu.Darikepelbagaianbudayainiakanmenyatukan nilaipelbagaibangsa.Orangcinayangdatangkenegarainiuntukbekerjadi lombong-lombongbijihtimahditerimamenjadiwarganegaraMalaysiaakhirnya. Persesuaian yang kelihatan antara tiga golongan utama iaitu Melayu, Cina,dan ndia berasaskanciribudayayangsama.Antaranyaialahmementingkankekeluargaan denganmenghormatiibubapadan adikberadik.Disampingitukepentinganagama didahulukan. KumpulanetnikdiAlamMelayuinisepertiMelayu,Jawa,Minangkabau, Banjar,Bajau,Kadazan-Dusun,Murut,ban,Bidayuh,Melanau,Bugis,dan Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 37 kelompok etnik tempatan yang lain didapati tidakmemiliki batas etnikyang tertutup. Bataskumpulanetnikmerekaberubah-ubahkeranawujudhubungansilang kumpulanyangmenyebabkankumpulansalingpinjam-meminjamciri-ciritertentu hinggaterbinaintegrasibudayadansosialantaraetnik.Gambaranyangsama didapatiberlakujugadalammasyarakatArab,Cina,Portugis,danndiayang berhijrahkealamini.Akibathubunganmelintasibataskumpulandankonsep kumpulan etnik yang berubah-ubah,Kumpulan migran ini juga didapati melalui proses integrasi budaya dan sosial denganmasyarakatsetempathinggalahirsubkelompoksepertiJawiPekan, Peranakan,BabaNyonya,danChettidikalanganmereka(CharlesCoppell1997). Palingpentingdiingat,kumpulanetnikinitidakterpisahdanterasingsertabatas etnik mereka pula bersifat berubah-ubah. Setiap kumpulan etnik pula terikat dengan payung etnik Alam Melayu berdasarkan bahasa, budaya dan gaya hidup Melayu dan slamwalaupunmerekamasihlagimengamalkanbahasa,budaya,danagama kumpulan etnik masing-masing.Gambaranperhubunganetniksedemikianjelaskelihatandalamsejarahdi AlamMelayusemenjaktersebarnyapengaruhagamaHindudenganempayar MajapahitdiJawa,dandiMerbok,Kedahdanpengaruhagamaslamdengan kesultanan Melayu di Pasai, Acheh, dan Melaka. AlamMelayusebelumkedatanganpenjajah-penjajahBarattelahberjaya membinamasyarakatpelbagaibudayamenerusiikatanantarakumpulanhingga wujudhubungansilangbudayaberteraskankonsepkeetnisitiantelapdan keetnisitian payung. Model pengurusan masyarakat silang budaya yang sudah sedia terbina di Alam Melayu sebelum kedatangan penjajah Barat sangat berbeza dengan kefahaman konsep ras dari Barat yang sempit itu.Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 38 PengalamanpengurusanmasyarakatpelbagaietnikdiAlamMelayu sepatutnya dijadikan kerangka untuk menganalisis dan model untuk membangunkan masyarakatyangstabil,makmur,adil,danharmoni.Kitaperlumenolakkefahaman rasyangdibawaolehpenjajahnggerisyangmembawakonseprasyangtertutup dengansikapetnosentrismemerekakeranakaedahitutelahmenanamkanbibit perpecahandikalanganrakyatpelbagaibudayadinegaradanrantauini.Sebelumkemerdekaannegara,kumpulanetnikCinadanndiadiNegeri-negeri Selat seperti Pulau Pinang, Melaka, dan Singapura terbahagi kepada tiga kumpulan. KumpulanpertamamerasakanmerekaialahrakyatBritish.Kumpulankedua pulaberpendapatmerekaialahrakyatnegaraasalmerekahinggaapa-apabentuk kegiatannasionalismedisinihanyabermatlamatuntukmemerdekakandan membebaskannegaramerekasendiridaripadadijajaholehBaratdanJepun. Manakalakumpulanketigamahumenetapdanmahumenjadirakyatnegaraini tetapi mahu mengekalkan jati diri, bahasa dan budaya kumpulan etnik mereka. Dalam perkiraan suasana sejarah sedemikian, kumpulan etnik Cina dan ndia tidakbegituaktifmemainkanperananbersama-samadenganmasyarakatMelayu semasaperbincanganmenuntutkemerdekaandaripadapihaknggeris.Kalauada punkumpulanCinamelibatkandiridalampergerakannasionalismetempatan, sepertigabunganPartiKomunisMalayadanpergerakannasionalismeKiriMelayu, penglibataninimerupakanstrategiperjuanganduatahaprevolusiPartiKomunis Malayayangdiaturolehkomunisantarabangsauntukmengkomuniskannegaraini dengancaramembinahubunganrakanpejuangdenganAngkatanPemudansaf (Ramlah Adam 1998). Walaubagaimanapun,setelahperbincangankemerdekaandenganpihak nggerismenujukearahkepastiandalamtahun1950-an,kumpulanpendesakCina Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 39 telahberjuangmengekalkanbahasaMandarin,budayaCina,sekolahaliranCina, dankerakyatanberdasarkanpemastautindisini(HengPekHoon1998).Pihak penjajahnggeristidakmahumemerdekakannegarainidanmenyerahkannya kepadapergerakanyangberteraskanideologisosialissepertiKesatuanMelayu Malaya,berteraskanKomunissepertiPartiKomunisMalayaataukumpulan berfahaman slam seperti Parti Agama slam Malaya (PAS).KumpulanperjuangannasionalisMelayudaripadaUMNOyangmendokong sistem pemerintahan negara, jentera kerajaan yang dibina oleh penjajah dan sistem monarki raja-raja Melayu, dan sistem ekonomi kapitalis telah bersedia bukan sahaja bertolak ansur dengan pihak nggeris tetapi juga membuka ruang untuk bekerjasama denganmerekayangmempunyaikepentinganpolitikdalamkelompoketnikCina, dan ndia, masing-masing melalui Persatuan CinaMalaya (MCA) dan Kongres ndia Malaya(MC).Ketiga-tigapartipolitiktelahbekerjasamasemasapilihanrayadi peringkatpihakberkuasatempatandiKualaLumpurpadatahun1955dandi peringkat negara dengan terbentuknya Parti Perikatan. Tetapi,TanahMelayumenuntutkemerdekaandengancaraberkongsi antaratigakaumiaituMelayu,Cinadanndia,padahalsemasaorangMelayu menentangMalayanUnionpadatahun 1946,tidak adalangsungpenyertaankaum bukanMelayu.Dengankatalain,BritishmenjajahataumengambilTanahMelayu dariorangMelayusendiri,tetapisemasamenuntutkembaliTanahMelayuuntuk merdeka,kitaterkial-kialmengajaksangatkaum-kaumyangbukanMelayuuntuk menuntut Tanah Melayu dari British (Ahmad Attorey Hussein 1987:55). Pendudukan Jepun di Tanah Melayu (1941-1945) iaitu lebih kurang 3 tahun 8 bulantelahmenggalakkankemunculandankemajuansemangatkebangsaandi negaraini.Kesedaranantipenjajahanyangtersebarselepasperangduniakedua Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 40 telahmelahirkannasionalisgolonganMelayumembabitkandiridalampolitik,sama ada dalam pendekatan yang radikal atau sedehana. Pengalaman menjawat jawatan kanansepertipegawaidaerahsertapelbagaitekananekonomidizamanJepunini telahmenimbulkanrasakendiridalamdiriorangMelayuituuntukmemerintah negara sendiri.Padazamaninijugawujudpermusuhankaum.Pertelagahanberlakuantara kaumMelayudanCinayangakhirnyamembentukpenubuhanparti-partipolitik mengikut kaum yang mendukung penubuhannya. Kekalahan Jepun menyemarakkan lagi pihak kolonial British untuk menghidupkan gagasan Malayan Union yang pernah difikirsemasaperangberlangsunglagi.Pelaksanaaninimerupakanfaktorpenting dalamsejarahMalaysiakeranaiatelahmenghidupkandanmemarakkansemangat orangMelayu.YangpalingpentingiatelahmemulakangerakanpolitikantiBritish dengancaraterbuka.Malahmerupakanbibit-bibitpermulaanperpaduanorang Melayu untuk memperjuangkan kemerdekaan.PerjuanganinibertambahpesatekoranterlaksananyaPerlembagaan Persekutuan TanahMelayu pada tahun 1948. Darurat yang berlangsung selama 13 tahun itu telah mempercepatkan lagi proses kemerdekaan Tanah Melayu. Hinggalah tahun1955iaituapabilapilihanrayaPersekutuan/umumdiadakan,politikTanah MelayumengalamiperubahandrastikekoranpendudukanJepun.Jelasdilihat selepasperangDuniake-2.Britishterpaksarelamenyediakandanmelatihserta membimbing anak-anak Melayu tempatan menerajui negara. Perjuanganmenuntutkemerdekaanadalahberlandaskankepadatuntutan hakuntukmemerintahnegaraolehrakyatnegaraini.Akhirnya,Britishakurdengan jaminanpejuangkebangsaandannasionalisketikaituberdasarkantuntutan kemerdekaanmenerusisatubangsayangbersatupadu.Denganslogan'Bersatu Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 41 Teguh,BerceraiRoboh',pemimpinMelayu,Cinadanndiaberarakmenunjukkan kepaduan dan kekuatan yangmeyakinkan penjajah untukmembebaskan negara ini daripada cengkaman mereka.Daripadabanyakkejadianyangberlakukebelakanganinikhasnya demonstrasijalanandanperhimpunanharammembabitkanribuanmanusia,jelas menunjukkanperjuanganpartipolitikhariiniadalahmanifestasidaripada keghairahanuntukmenggulingkankerajaanyangditerajuiparti-partiyangberjuang membebaskan negara daripada penjajah 52 tahun lalu.

Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 42 SoaIan 7 : BERDASARKANPEMBACAANANDA,SEDIAKANSATUPELANTINDAKAN TENTANGUSAHAANDAUNTUKMENGERATKANPERHUBUNGANANTARA ETNIK MURID SEKOLAH ANDA Dewasa ini, masyarakat bukanMelayu mula menerima budaya orangMelayu darisegipakaiandanmakanan.Contohnya,pelajarutamanyaperempuanbukan Melayumemakaibajukurungkesekolah.Darisegipemakananpuladikantin, pelbagai makanan dari pelbagai kaum perlulah disediakan dimanasedikitsebanyak pelajar dapat mengenali pemakanan kaum tersebut. Selepasperistiwa13Mei1969,berlakunyarusuhankaumyang mengancamkeselamatannegara.Kerajaanmenyedaribahawapendidikan menjadialatperpaduanuntukmembinarakyatyangbersatupadudan merapatkanjurangkemiskinan.Kerajaansedarbahawapembangunan pendidikanharuslahselarasdenganideologidanhasratnegarauntuk mencapaiperpaduankaumdanmewujudkanintegrasinasional.Lantaran ituRukunNegaratelahdigubalberasaskanlima(5)prinsiputamadantelah diterapkan dalam rancangan kurikulum di sekolah. RUKUN NEGARA BAHAWASANYA negara kita Malaysia mendukung cita-cita hendak mencapai perpaduanyanglebiheratdikalanganseluruhmasyarakatnya;memeliharasatu cara hidup demokratik; mencipta masyarakat yang adil di mana kemakmuran negara akandapatdinikmatibersamasecaraadildansaksama;menjaminsatucarayang liberalterhadaptradisi-tradisikebudayaannyayangkayadan berbagai-bagaicorak; membinasatumasyarakatprogresifyangakanmenggunakansainsdanteknologi Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 43 moden. Melaluicaraini,kanak-kanakakandilatihataudiasuhsertadiserapkannilai-nilaimurnidannorma-normamasyarakatdalamprosespendidikandan mengamalkannyadalamkehidupanmerekademimewujudkanperpaduandiantara kaum.Perpaduanbolehditerapkanmelaluiaktivitikokurikulum.Aktivitikokurikulum yangdilaksanakansepertisukan,kelab,danpersatuan,danceramahharuslah dipergiatdandipertingkatkan.Aktivitikokurikulumhendaklahdilaksanakansecara berkumpulan di mana setiap kumpulan itu terdiri daripada pelbagai kaum. Diluarsistemakademik,parapelajar harusdilibatkandalamaktivitipelbagai kaumsepertikeluargaangkatdimanaibubapasecaratidaklangsungakandapat memupukperpaduandantalipersahabatanyangerat.Persatuandanbadan beruniformjugabolehmemainkanperananpentingdidalammemupukperpaduan danharuslahdisertaiolehpelbagaikaum.Walaubagaimanapunguruharuslah pandaimemainkanperanandidalamusahamemujukpelbagaikaummenyertai denganmemberipenjelasansertahuraianakankebaikanpenyertaan.Jelaslah bahawausahayangdiambilbagimengukuhkanperpaduandanintegrasiperlu disahut oleh setiap lapisan masyarakat, termasuklah pelajar. Selainitu,sebagaisalahsatupendekatanalternatifuntukmemupuknilai perpaduankaumdanintegrasinasionalpelajaradalahdenganmengadakan programinteraksiantarasekolahdanmemasukkanunsur-unsuretnikdalam kurikulum serta meningkatkan kemahiran berinteraksi dengan golongan etnik lain. Sehubungan dengan itu, para pelajar hendaklah di terapkan dengan nilai-nilai murni melalui bahasa kebangsaan agar komunikasi di antara mereka boleh berjalan denganlebihlancardanefektiftanpamengenepikanbahasaibundamereka.Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 44 Penerangantentangbudaya,amalandanagamasemuakaumjugaperludi terangkandenganlebihterperinciagarsetiapgolonganlebihperihatindanlebih menghormati serta tidak menyinggung perasaan sesuatu golongan itu. Keseniandankebudayaansepertikelas-kelassenitari,kraftangan, permainantradisional,kelasgamelan,kompang,tariantradisional,tariansinga, pertunjukanpentasdanlain-lainjugamerupakansalahsatucaraperpaduan.Dari segisemangatperpaduanpuladisekolah-sekolah,gotong-royongmelibatkan pelbagai kaum juga merupakan satu kaedah untuk menyatu padukan pelbagai kaum selain dari projek-projek kecil seperti tanaman sayur-sayuran di sekolah-sekolah.

Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 43 SoaIan 8: Berdasarkankepadapembacaandanpemerhatiananda,hasiIkansatuIaporan ringkasyangmengandungimakIumattentangperanansekoIahandadaIam mengeratkan hubungan etnik daIam kaIangan peIajar

PENGENALAN Pelajar hari ini adalah bakal pemimpin dan pembina negara pada masa akan datang. Mereka berasal dari wilayah yang berlainan dan menjadi ahli dalam komuniti sebuahsekolahyangterdiridariparaguru,kakitangansokonganyangberbilang kaumdandaridaerahyangberlainantermasukdariSabahdanSarawak.Alam persekolahandanmungkinkehidupandiasramamerupakanmedanterbaikuntuk melatihkomunitikecilmasyarakatMalaysiamembinakeyakinanparapelajardan wargasekolahperipentingnyaperpaduankearahpencapaianakademik, kokurikulumdanpembinaansahsiahyangcemerlangdanseterusnya memperkasakan sekolah.Isu dan Cabaran Perpaduan KaumPenyertaanpelajardalamaktivitikokurikulumdansukanmasihtidak menyeluruh.Hanya70peratuspelajardisekolahsekolahrendahyangmenyertai aktivitiini.Bagimenggalakkanpenyertaanpelajardalamaktivitikokurikulum,ianya telahdijadikansyaratkemasukankeAsramaPenuhselepaspeperiksaanUPSR mulaitahun2006.CabaranKPMadalahuntukmemantapkanprogramkokurikulum dansukansupayamenarikpenyertaanpelajarsertamemperluaspilihanaktiviti kokurikulum dan sukan pada semua peringkat pendidikan.Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 46 MasyarakatMalaysiayangberbilangkaumdanmajmuktelahmewujudkan masalah polarisasi kaum terutamanya dalam kalangan pelajar. Keteguhan sesebuah negarabergantungkepadaperpaduanrakyatnya.Pemisahankaumantarapelajar-pelajar,bolehmenimbulkanpermusuhandanpergaduhan.Parapelajartentusukar bekerjasamauntukmencapaikecemerlangandalampelajaranmerekaseolah-olah mengutamakanbangsamasing-masingsahaja.Haliniakanmenimbulkanpula prasangkadansalahfahamyangpastimerenggangkanhubunganpelajar.Antara faktoryangmenimbulkansituasitersebutialahperbezaankebudayaandancorak hidupdisampingmengamalkandanmenganutikepercayaanyangberbezadan bertutur dalam bahasa ibunda yang berlainan.Sesungguhnya,gejalainiperludihapuskandemiperpaduandanmasa hadapannegara.Parapelajarperludigalakkanuntukberinteraksidenganrakan-rakanyangberlainanbangsa.Benih-benihperpaduanperludisemaididalamjiwa pelajar-pelajarsemasaberadadibangkusekolah.Sebagaisebuahnegara bermasyarakatmajmuk,perpaduanrakyatsangatpenting.Parapelajarperlu berinteraksiketikaberadadisekolahuntukmengukuhkanperpaduan.Olehyang demikian,tembokyangmemisahkanpelajar-pelajardapatdirobohkan.Menyedari hakikatini,langkah-langkahyangberkesanperludiketengahkanbagimemupuk semangatperpaduankaumdalamkalanganpelajaryangberbilangbangsadan dalam pada masa yang sama untuk memperkasakan sekolah. Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 47 StrategiYangDiIaksanaanBagiMewujudkanPerpaduanKaumdan Memperkasakan SekoIahPelbagaiprogramsebagaistrategipelaksanaanyangtelahdijalankandi peringkatsekolahbagimewujudkanperpaduankaumdanseterusnya memperkasakan sekolah. Penubuhan KeIab Rukun Negara di sekoIahSemasa merasmikan sambutan Hari Perpaduan Peringkat Kebangsaan 2000 di Melaka, Yang Amat Berhormat Dato' Seri Abdullah Bin Haj Ahmad Badawi selaku Timbalan PerdanaMenteri pada ketika itu, telah menyarankansupaya Kelab Rukun Negara ditubuhkan di sekolah. Dengan tertubuhnya Kelab Rukun Negara di sekolah-sekolah maka pengetahuan, pemahaman, penghayatan warga sekolah terutamanya golongan pelajar terhadap prinsip- prinsip Rukun Negara ke arah menjana semangat perpaduan yang lebih jitu dapat dipertingkat dan diperkukuhkan. Nyanyian Lagu Negaraku dan Iagu Negeri Amalaninidilaksanakanpadasetiapperhimpunanrasmisekolah.Semua wargasekolahbingkasbangundengansendirinyaapabiladimaklumkanoleh pengacaramajlisdanmenyanyikanlagu-lagutersebutdenganpenuhsemangat. Amalaninidapatmembinaperasaansetia,cintadanbanggakepadanegaradan raja yang menjadi lambang perpaduan seluruh rakyat Malaysia. Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 48 SekoIah Penyayang Satuprogramyangdilaksanakandisekolahdenganmenekankankonsep SekolahkuSyurgakudanYangTuaDihormati,YangMudaDisayangidengan penyertaan bersama ibubapa pelajar melalui Persatuan bubapa dan Guru. Program inidapatmewujudkangolonganpelajaryangcintakepadasekolah,membentuk peribadi pelajar yang sukamenolong dan pembabitanmereka dalam perkhemahan, persembahandanpertandingandipelbagaiperingkatakanmendedahkanmereka kepada situasi yang berlainan dan beragam. Terdapat peraturan dan disiplin tertentu semasa mengikuti program-program yang dijalankan.Pemilihanahlijawatankuasadilakukansecarademokrasidenganbimbingan guru penasihat dan jurulatih dari pelbagai agensi.Mereka dapat berinteraksisecara sihatsertamematuhiperaturandandisiplinyangditentukan.Hasildaripenglibatan pelajarsecaraaktifdalamaktivitiyangdilaksanakanadalahsangatmemuaskan terutamadalamusahauntukmembentukdanmembinakehidupanmasadepan pelajar dan sebuah masyarakat yang berdisiplin, berharmoni dan bersatu padu. Sambutan BuIan Patriotisme dan Kemerdekaan Setiap tahun sekolah mengadakan pelbagai programsempenamemperingati hariulangtahunkemerdekaannegara.Jawatankuasasambutanperingkatsekolah ditubuhkandengankerjasamaKelabRukunNegara,UnitBimbinganDan Kaunseling,KelabGurudanKakitangan,PersatuanSejarahdanPersatuan-persatuan pelajar. Sekolah juga turut melibatkan penyertaan PBG, tokoh-tokoh dan sejarawan,AgensidanBadanKerajaandanBukanKerajaandalamaktivitiyang dilaksanakan.Acarayangdilaksanakanialahseperticeramahkemerdekaan, Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 49 tayangangambarberbentukpatriotik,pembacaansajak,sketsa,pentomen,kibaran JalurGemilang,hiasanbilikdarjahdanasrama,pidato,forum,penulisanesei, derma darah, pameran, melukis potret tokoh negara, perbarisan dan perarakan serta sambutan detik kemerdekaan.Pelajarjugaterlibatdenganprogramsambutanyangdianjurkanolehpihak laindiperingkatdaerah,negeridan kebangsaan.Penyertaanpelbagaipihakdalam menjayakan program ini dapatmembinakeyakinan semuawargasekolah berkaitan pembinaanbangsaMalaysiayangmerdekadanbertanggungjawab,bersifat patriotisme yang tinggi dan cintakan kehidupan bersatupadu dan kestabilan negara. Lawatan SambiI BeIajar Sekolahmenggalakanparapelajarmembuatprogramlawatanketempat-tempat bersejarah, Parlimen, Putrajaya, Bandaraya Melaka, Memorial, Tugu Negara, MuziumNegara,Rumah-rumahkebajikan,asramaanak-anakYatimdanmiskin, Penjara,Rumahperlindungankanak-kanak,asramaorangkurangupaya,sekolah, universiti dan sebagainya. Pelbagai acara diadakan semasa Lawatan Sambil Belajar tersebutsepertiperbincangan,gotongroyong,persembahankeseniandan kebudayaan,pertukaranmaklumatdansebagainya.KesandariprogramLawatan SambilBelajarinisangatbermaknadanmemberikesedarankepadapelajarperi pentingnyaberbudibahasa,mengamalkantoleransidanperhubunganbaiksesama rakyat berbilang kaum dan keturunan. Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 30 Pengurusan DisipIin Secara KoIektif, TeIus dan AdiI JawatankuasaDisiplindanLembagaDisiplinsekolahdiwujudkan.Pelajar didedahkan berkenaan pengurusan disiplin dan peraturan sekolah dan asrama sejak haripendaftaranatauharipertamapersekolahanbermula.Peraturansekolah dimaklumkan kepada semua pelajar dan dipamerkan di setiap lokasi penting seperti bilikdarjah, papan-papankenyataansekolahdanasrama.Pelajarselaludiingatkan supayamematuhiundang-undangdanperaturanyangditetapkanmengikut pekelilingyangdibenarkan.Pelajardiberiperingatan,amarandannasihatsupaya berkelakuan baik sepanjang persekolahan.Setiap kes kesalahan diambil perhatian dan segala tindakan adalah mengikut proseduryang dibenarkan.Tindakandanhukumanyangdikenakankeataspelajar yangbermasalahmestilahadil,menggunakanbudibicarayangsepatutnyadan bertujuanuntukmendidiksertamengambilkirasituasidanmasadepanpelajar terbabit. Keadaan ini menjadikansuasanasekolah berada dalamkeadaan tenteram dan harmonisesuaisebagai tempatmulia untukmerekamenimba pengalaman dan ilmupengetahuanseterusnyamenjadipelajaryangcemerlang,gemilangdan terbilang.Pelajarmenikmatisuasanakondusifdisekolahdandiasramadimana budayaSekolahkuSyurgakudapatdiwujudkan.Merekadapatmerasakan kepentinganundang-undang,peraturan,etika,tatasusiladanperlembagaandi sesebuahinstitusidanmasyarakatsertamenyedaritanggungjawabsemuapihak agar sentiasa menghormati dan mematuhinya. Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 31 Hari KeIuarga dan SukanekaProgramyangmelibatkanseluruhwargapendidik,kakitangandanbeberapa orang pelajar boleh diadakan. Pelbagai acara dijalankan melibatkan semua peserta. Selain dapat menghilangkan perasaan tertekan dengan bebanan tugas, program ini dapatmembinapersefahaman,keteguhanperpaduandanperasaankasihsayang dalam kalangan seluruh warga sekolah. Acara kebudayaan dan kesenian-Pelbagaiacaraberbentukkebudayaandankesenianrakyatbolehdiadakan sepertipermainantradisi,dikirbarat,nasyid,marhaban,berzanjidanlain-lainlagi yangdisertaiolehpelajar,kakitangandangurusekolah.Selaindapat berhibur,semuayangterlibatdapatmemahamidanmematuhiperaturanyang digariskan. Penyertaan dari pelbagai kaum harus digalakkan. Perkhemahan Bina InsanPrograminimelibatkansemuapelajardanguru-gurusertasebahagian kakitangansokongansekolah.Kerjasamadiperolehidaripelbagaipihakseperti KerajaanNegeri,Bomba,Polisdansebagainya.Acara-acarayangdijalankanialah seperticeramahmotivasi,pembinaanjatidiri,kerohanian,kembara,ikhtiarhidup, kewarganegaraandanriadah.Suasanaperkhemahanyangdijalankandiluar kawasansekolahsangatmenyeronokkanparapelajar.Selaindarimendapat Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 32 maklumatdankemahiranbaru,merekadapatmerasaikeindahanalamMalaysia, nikmat kehidupan dalam sebuah negara yang aman dan damai. MajIis Sambutan Hari Raya dan Tahun Baru Cina-Setiapkalimenjelanghariperayaan,sekolahmengaturprogramyang melibatkan seluruh warga sekolah. Beraneka jenis makanan yang dihidang dinikmati bersama.Sumbanganyangdiperolehidaripelbagaipihakdisampaikankepada merekayangkurangberkemampuan.Ucapanselamatyangdiberikan,disambut denganpenuhkemesraandandapatmembentukperasaankasihsayangdan perpaduan rakyat berbilang kaum dalam dunia sekolah yang kecil. Aktiviti Riadah di Iuar sekoIahSekolah menggalakkan pelajar mengambil bahagian dalam pelbagai program yangdianjurpelbagaipihaksepertiMajlisDaerah,MajlisBeliaMalaysia,Jabatan Kesihatandansebagainya.Antaraaktivitiyangdisertaipelajarialahsenamrobik, mencarihartakarun,PerarakanSambutanMaulidurRasuldanMa'alHijrah,Larian Merdekadansebagainya.Pelajardapatberinteraksidenganpesertadaripelbagai kaumdanlapisanmasyarakat.Merekadapatmemahamidenganlebihmendalam erti perpaduan dan perasaan hormat menghormati sesama masyarakat. Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 33 Tabung kebajikanSekolahmengadakantabungkebajikanguru,kakitangandanjugapelajar. Selaindarikutipanyuran,dermakilat,sumbanganjugadiperolehidaripihakluar sepertiPBG,Alumni,nstitusiKewangan,PusatZakat,Yayasan-yayasanNegeri, Koperasi,paradermawandanorangperseorangan.Sumbanganinidiagihkan kepada pelajar yang terdiri dari keluarga yang kurang berada untuk membayar yuran sekolah, peperiksaan, wang saku, perubatan, zakat, pakaian, melanjutkan pelajaran, kematianataukemalangandansebagainya.Amalansebeginidapatmenyemai perasaansimpati,kasihmengasihi,mengukuhkanikatanmuhibbahdanperpaduan seperti yang dihasrat dan dicita-citakan dalam Wawasan 2020.Hasrat,perancangandanstrategireformasipendidikanyangterjelma melaluiPenyataRazak1956dulutelahmenampakkankejayaan.Walaupuntidak sepenuhnya. Sebagai sebuah negara yang mempunyai pelbagai bahasa dan kaum, adalahamatwajarbahasaMelayutelahdipilihuntukmenjadikanbahasa kebangsaan atau bahasa rasmi negara.KesandaritinggalanpenjajahanBritishdahuluamatpayahuntukkita selesaikan,keranamasyarakatTanahMelayupadawaktuitudibentukdengan sengajaolehBritishuntukkepentinganpolitikmereka.Dasarpecahdanperintah yangdijalankanitu,menyebabkanpemimpin-pemimpinnegarasampaisekarang terpaksamemikirkanjalantebaikuntukmencapaiperpaduan.Dalamsuasana masyarakatmajmukyangmempunyai"ethno-centristic"yangmasyarakatnya mempunyaipelbagaiagama,budayadanfahaman"CulturalPluralism"tentunya perkarayangberkaitandenganperpaduannasionalperludiambilperhatiandari Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 34 semasakesemasa.Untukmewujudkanprosespemasyarakatanini,Pendidikan adalah merupakan satu kaedah terpenting.Menyedaribetapapentingnyatujuanuntukmemastikansistempendidikan negara menjadi wadah berkesan ke arah memenuhi aspirasi negara, selaras dengan usahauntukmelahirkangenerasiyangbersatupadu,dapatmenyesuaikandiri dalammasyarakat,membinakemajuandankesejahteraandirisertamenyumbang kepadakeharmoniandankemakmurannegara,semuapendidikharusmeletakkan kepentingannasionaldannegarapadakedudukanpalingutamadaripada kepentingan masing-masing. Hal ini dapat dilakukan dengan memberikansokongan dan dorongan kepada usaha- usaha murni dan program-program yang sistematik.Kesemua ini adalah bertujuan memupuk dan mengukuhkan hubungan antara kaumyangterdapatdiMalaysiatanpamelupakanmatlamatdanaspirasinegara dalam menuju Wawasan 2020 iaitu menjadi negara maju mengikut acuan sendiri.Dipihakanakdidikselakupelajarhariini,yangbakalmenggantipemimpin danpembinanegarapadamasaakandatang,biarpunberasaldariwilayahyang berlainan,menjadiahlidalamkomunitisebuahsekolahyangterdiridariparaguru dankakitangansokonganyangberbilangkaumsepatutnyamenjadikanalam persekolahandanmungkinkehidupandiasramamedanterbaikuntukmelatih komunitikecilmasyarakatMalaysiaperipentingnya perpaduankearahpencapaian akademik,kokurikulumdanpembinaansahsiahyangcemerlangdanseterusnya memperkasakan sekolah. Bubungan Etnik WAI lAZlL 8ln A8uuL AZlZ | lC kampus uaLo 8azall lsmall 33 SENARAI RUJUKAN1. Kamus Bahasa Melayu, Fajar Bakti, 19942. Mok Soon Sang (2007), Kursus Penilaian Tahap Kecekapan (P.T.K),Multimedia-Es Resources Sdn. Bhd.3. Pelan nduk Pembangunan Pendidikan (2006), Edisi Pelancaran PPP, Kementerian Pelajaran Malaysia.4. Pembangunan Pendidikan 2001-2010, Perancangan Bersepadu Penjana Kecemerlangan Pendidikan. Kementerian Pelajaran Malaysia.5. Malaysia Kita (2007), Panduan Dan Rujukan Untuk Peperiksaan Am,Petaling Jaya: nternational Law Book Services.6.smail Daud, Bernama, 05 Jun 2005