panduan membuat graf

Click here to load reader

Download Panduan Membuat Graf

Post on 18-Feb-2015

128 views

Category:

Documents

7 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

good

TRANSCRIPT

KARTOGRAFI SECARA GRAFIK

jadual, graf, carta dan sebagainya merupakan media yang paling berkesan di dalam proses kartografi. Dengan menggunakan graf dan carta, data dapat dianalisis, ditafsir, dijelaskan dan seterusnya disampaikan kepada pengguna dengan mudah dan berkesan. Ianya juga dapat membantu di dalam proses perbandingan arah aliran, nilai dan juga perhubungan data. Graf dan carta menggunakan simbol-simbol titik, garisan dan kawasan selain daripada huruf dan angka bagi mempersembahkan sesuatu data.

PRINSIP ASAS REKABENTUK GRAF DAN CARTA Sebelum sesuatu graf dan carta dihasilkan, 2 prinsip asas yang perlu diperhatikan ialah: i. Kefahaman data ii. Pemilihan jenis yang paling sesuai dengan data Data yang ingin dipersembahkan di dalam bentuk graf dan carta difahami terlebih dahulu. Data perlu dianalisis, contohnya dengan menggunakan kaedah statistik tertentu dan ditafsir bagi memperolehi jumlah, taburan, perhubungan dan sebagainya.

Pemilihan jenis graf dan carta yang paling sesuai bergantung kepada jenis data, tujuan, format persembahan dan kumpulan pengguna. Contonya, bagi data yang mempunyai julat yang terlalu besar, jenis yang paling sesuai ialah Graf Logaritma. Manakala bagi data yang mempunyai julat yang sederhana, jenis yang paling sesuai ialah jadual, graf atau carta. Sekiranya tujuan persembahan adalah untuk menunjukkan perbezaan, pertumbuhan atau arah aliran, jenis yang paling sesuai ialah Poligraf. Manakala carta dan jadual sering digunakan di akhbar-akhbar untuk menyampaikan maklumat kepada orang ramai.

Secara umum, 4 kriteria yang boleh digunakan untuk membuat pilihan jenis-jenis graf dan carta linear ialah : i. Pengkelasan pembolehubah ii. Kesesuaian teknik iii. Ketepatan isi iv. Kejelasan Sekiranya jenis-jenis graf dan carta yang dipilih mempunyai kesemua kriteria berkenaan dengan tepat, jelas, menarik dan mampu memberikan gambaran secara spontan, maka jenis yang dipilih adalah yang paling sesuai.

Pengkelasan pembolehubah Pembolehubah atau elemen sesuatu data perlu dipilih dengan betul dan tepat bagi memastikan kejelasan jenis teks bukan linear yang telah dipilih. Contoh pembolehubah ialah umur, tahun, jumlah dan sebagainya. Untuk graf atau atau carta, pemilihan paksi yang tepat bagi setiap pembolehubah juga akan mempengaruhi kejelasan graf atau carta tersebut. Manakala bagi jadual pula, kejelasannya juga dipengaruhi oleh kesesuaian pemilihan lajur dan baris bagi mewakili pembolehubah yang terdapat di dalam data berkenaan.

Kesesuaian teknik Kesesuaian teknik merangkumi pemilihan jenisjenis graf dan carta serta penggunaan simbol yang tepat Penggunaan simbol, nombor, huruf dan bentukbentuk gometri yang bersesuaian juga akan mempengaruhi kualiti teks berkenaan Selain itu, pemilihan warna, corak lorekkan, teknik melukis dan jenis kerta juga akan mempengaruhi kualiti jenis-jenis graf dan carta yang ingin dihasilkan Penggunaan teknik yang lemah akan meyebabkan kehilangan maklumat, sukar untuk difahami serta tidak dapat menarik perhatian pengguna.

Ketepatan isi Isi atau data yang dipindahkan ke dalam graf dan carta mestilah tepat dan lengkap Penghasilan graf dan carta mestilah berasaskan kepada data yang diberikan di dalam petikan atau sebagainya, bukannya daripada sumber yang berasingan. Unit ukuran data yang menjadi sumber untuk membentuk jenis-jenis graf dan carta tidak boleh diubah atau ditukar, contohnya unit tinggi dalam meter tidak boleh ditukar kepada kaki dan sebagainya (kecuali diminta untuk berbuat demikian) Perubahan data daripada nilai asal kepada peratusan atau sebaliknya mestilah dibuat dengan tepat atau dengan kadar ralat yang paling minimum

Kejelasan Graf dan carta yang tidak jelas akan menyebabkan ianya tidak dapat difahami dengan mudah dan pantas. Aspek-aspek kejelasan meliputi elemen berikut: Pemilihan dan pembentukan skala Unit skala Simbol dan singkatan Petunjuk Label Sumber Tajuk (biasanya diperolehi daripada soalan)

JADUAL Jadual merupakan jenis/medium yang paling ringkas dan selalu digunakan di dalam proses kartografi. Jadual senang dihasilkan, mudah untuk difahami dan dapat menerangkan beberapa tema/perkara di dalam sesebuah jadual. Di dalam jadual, pembolehubah-pembolehubah data dinyatakan di dalam lajur (column) dan baris (row). Antara bentuk jadual yang selalu digunakan ialah jadual di dalam sektor dan jadual antara sektor

Jadual 3.1: Gunatenaga di Malaysia Tahun 1999

.Bil 1 2 3 Gunatenaga Bilangan bekerja (%) Menganggur (%) Jumlah tenaga buruh Jumlah (000) 96.5 3.5 9,151.5

Sumber : Buku Perangkaan Malaysia Tahun 2000

Penghasilan jadual Jadual merupakan medium yang paling ringkas dan mudah untuk dihasilkan Tidak terdapat satu cara yang khusus untuk menghasilkan jadual. Langkah-langkah berikut dapat membantu untuk menghasilkan jadual yang tepat dan mudah difahami: a) Pilih tajuk untuk jadual b) Tentukan pembolehubah-pembolehubah c) Cari nilai-nilai bagi setiap pembolehubah d) Tentukan bilangan lajur atau baris bagi setiap pembolehubah e) Bina jadual dan buat semakkan

GRAF GARISAN Merupakan satu siri titik nilai atau kuantiti yang diplot mengikut koordinat segi empat dan kemudian disambung supya membentuk satu garisan yang bersinambungan. Sistem koordinat merujuk kepada sepasang garisan lurus yang saling bertemu, yang dikenali sebagai paksi yang dilukis pada sudut tepat Garisan atau paksi menegak dikenali sebagai paksi Y manakala garisan atau paksi mengufuk/mendatar dikenali sebagai paksi X Paksi X dan Y membahagikan dataran kepada 4 bahagian atau sukuan yang dikira mengikut pisingan jam bermula dengan sukuan atas sebelah kanan.

Paksi Asas Sistem KoordinatX

SUKUAN IV - X, + Y

5 4 3 2 1

SUKUAN I + X, + Y

P

X = 2.5 Y = 3.0

Y -5 -4 -3 -2 -1 -1 -21 2 3 4 5

Y

SUKUAN III - X, - Y

-3 -4 -5 X

SUKUAN II + X, - Y

Graf garisan selalu digunakan untuk menerangkan data statistik, fizikal, penduduk, ekonomi dan sebagainya secara grafik Gras garisan dapat memudahkan pentafsiran, menunjukkan proses kemajuan, perkembangan atau anjakan sesuatu aktiviti atau perkara di dalam tempoh masa tertentu. Lazimnya paksi menegak (Y) akan menerangkan bilangan atau jumlah sesuatu perkara/fenomena yang ingin ditunjukkan/diterangkan Paksi mendatar/mengufuk (X) pula akan menerangkan temph masa tertentu seperti hari, bulan.

KOMPONEN UTAMA GRAF GARISAN Terdapat 5 komponen utama iaitu Tajuk, Skala, Angka Skala, Garisan Grid dan Titik Plotan. Tajuk mestilah ringkas, padat dan tepat/ Tajuk biasanya diletakkan di sebelah atas atau di luar kawasan graf Tajuh seharusnya dapat menjawab soalan APA, DI MANA dan BILA Skala penting bagi memastikan graf yang dihasilkan dapat menjelaskan semua maklumat Kesilapan memilih skala akan menyebabkan sebahagian daripada maklumat hilang, menjadi kurang jelas dan sebagainya.

Skala mengufuk dan menegak yang diplot perlu mempunyai angka skala dan petunjuk yang menjelaskan skala dan simbol yang digunakan Penggunaan angka skala yang berbeza akan menghasilkan bentuk graf garisan yang berbeza. Garis Grid diplot bagi memudahkan rujukan terhadap nilai atau angka skala yang digunakan Bilangan garisan grid perlu diminimumkan untuk memudahkan kita melihat nilai pada sebarang titik di atas garisan yang diplot Titik plotan dilukis bagi menunjukkan nilai-nila tertentu di sepanjang garisan graf bagi mewakili tempoh masa atau nilai tertentu.

B C

A70 60 50 40 30 20 10 0 1950

KEMATIAN AKIBAT BATUK KERING 1950-2000

E D

1960

1970

1980

1990

2000

Batuk kering

G

F

A Tajuk B Angka Skala Paksi Y C Petunjuk Skala Untuk Paksi Y D Garisan Grid E Titik Plotan F Angka Skala Paksi X G Petunjuk

Jenis-jenis Graf GarisanTerdapat pelbagai jenis/bentuk graf garisan. Antara graf garisan yang selalu digunakan ialah: i. Graf Garisan Mudah ii. Poligraf iii. Poligraf 3 paksi iv. Graf Majmuk Menokok v. Graf Logaritma vi. Lain-lain bentuk

GRAF GARISAN MUDAH Graf mudah yang mengandungi satu garis Mempunyai 2 paksi menegak dan mengufuk Lazimnya paksi menegak untuk nilai dan paksi mendatar untuk tempah masa (tahun, bulan dll) Garisan dihasilkan dengan menyambung titik-titik koordinat yang menunjukkan perhubungan pembolehubah paksi menegak dan paksi mendatar Nilai unit selalunya bermula dengan sifar Ia sering digunakan untuk menunjukkan jumlah, perkembangan, pertumbuhan atau kemajuan sesuatu fenomena seperti aktiviti ekonomi, pengeluaran, import dan sebagainya.

Graf Garisan Mudah25 20 15 10 5 0 1995

1996

1997

1998

1999

2000

2001

2002

2003

2004

POLIGRAF Mempunyai ciri-ciri asas yang sama seperti graf garisan mudah. Mengandungi 2 atau lebih garisan yang mewakili cerapan yang berbeza-beza tetapi mempunyai unit nilai yang sama. Titik-titik yang mewakili cerapan yang berbeza diplot berdasarkan kepada koordinat menegak dan mengufuk, sama seperti graf garisan mudah. Setiap garisan yang mewakili satu cerapan perlu dibezakan di antara satu dengan yang lain. Salah satu cara yang mudah untuk menunjukkan perbezaan ialah dengan menggunakan warna.

Warna yang terang/pekat lazimnya digunakan untuk mewakili perkara yang ingin ditonjolkan Jika garisan yang dihasilkan adalah banyak, salah satu cara yang boleh digunakan ialah dengan mengubah bentuk atau ketebalan garisan graf berkenaan Mempunyai kegunaan yang sama dengan graf garisan mudah Poligraf mampu memberi gambaran yang jelas untuk membuat perbandingan ciri-ciri antara dua atau lebih perkara. Ianya juga boleh menunjukkan titk perseimbangan, titik pertumbuhan, menunjukkan lebihan serta kekurangan bagi perkara-perkara yang berkaitan.

Poligraf45 40 35 30 25 20 15 10 5 0 1960 19