sistem pendidikan sebelum kedatangan

Click here to load reader

Post on 26-Jan-2016

299 views

Category:

Documents

13 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

a

TRANSCRIPT

Sistem Pendidikan Sebelum KedatanganBritish

Pendidikan sebelum kedatangan British banyak dipengaruhi oleh adat resam dan budaya masyarakat setempat. Pendidikan tradisional ini lazimnya diajar oleh ahli agama atau ibu bapa kanak-kanak dalam membentuk perkembangan mereka. Pendidikan pada zaman ini terbahagi kepada lima iaitu:1. pendidikan agama2. madrasah3. pendidikan tidak formal4. pendidikan istana5. penglipur lara.Pendidikan agamaMulai kurun ke-15 hingga kurun ke-17, orang Melayu telah mula mendapat pendidikan agama. Pendidikan agama disampaikan oleh guru-guru al-Quran di kampong-kampung. Selain itu, pendidikan agama juga disampaikan oleh mereka yang berketurunan Sayyid. Sebahagian besar daripada guru agama ini mengajar menyampaikan pengajarannya di surau atau masjid. Pada masa yang sama, guru agama itu menjadi imam kampong di mana dia menyampaikan pendidikan agama. Mereka mengajar perkara-perkara seperti kira-mengira, menulis Jawi, tajwid, fardu ain, rukun Islam dan rukun Iman. Dalam sehari muris-mrid belajar tiga pelajaran yang mengambil masa sejam bagi setiap pelajaran. Pelajaran pertama disampaikan di sebelah pagi iaitu selepas sembahyang subuh, satu lagi selepas sembahyang zohor dan satu lagi pelajaran pada sebelah petang. Seseorang murid akan memulakan pelajaran dengan mengulangi perkataan-perkataan Arab yang didengar pada awal pagi dan akhir bacaan al-Quran. Apabils telah mahir dengan hafazan itu, dia akan dapat membaca al-Quran dan doa-doa yang membolehkannya bersembahyang. Pelajar tidak dikenakan apa-apa bayaran, Sebaliknya, pelajar membantu guru membersihkan tempat mereka belajar, mengambil air, kayu api dan membantu mengerjakan sawah. Segala urusan ini dijalankan di antara waktu pelajaran. Urusan-urusan seperti ini dapat membina kemahiran hidup bagi pelajar-pelajar berkenaan.Pada kurun ke-18, pendidikan agama telah meningkat maju kerana penghijrahan beberapa orang alim ulama dari Timur Tengah. Contohnya, Syarif Muhammad yang berasal dari Baghdad telah mengasaskan sekolah agama di Kuala Terengganu. Ketika berlaku kekacauan di Patani, lebih ramai lagi alim ulama berpindah ke Terengganu dan Kelantan.Menjelang kurun ke-19, sekolah-sekolah pondok atau sekolah Arab telah di bina di merata temoat di Tanah Melayu. Kedah, Perak, Kelanatan dan Pulau Pinang merupakan tempat-tempat di mana terdapat banyak sekolah pondok muncul.MadrasahMadrasah merupakan sekolah agama yang moden. Institusi ini lebih kemas dan teratur. Madrasah menyampaikan pelajaran yang menekankan ajaran-ajaran reformis dari Asia Barat.Menurut Khoo Kay Kim, mata pelajaran latihan vokasional juga dikendalikan. Mata pelajaran seperti perdagangan, kira-kira dan cara tanaman padi serta membuat sabun juga diajar di madrasah. Walau bagaimanapun, tumpuan pelajaran di kebanyakan madrasah ialah pada pengajaran agama Islam.Taraf pendidikan di sesetengah madrasah adalah tinggi seperti di Madrasah al-Masyhur,Pulau Pinang dan Madrasah di Kota Bharu. Para lulusan dari madrasah-madrasah tersebut boleh melanjutkan pelajaran ke peringkat universiti seperti Universiti al-Azhar, Mesir atau Masjidil-Haram, Makkah.Pendidikan Tidak FormalPendidikan formal berlaku secara tidak langsung. Dalam kehidupan seharian, anak-anak terpaksa membantu ibu bapa dalam pelbagai tugasan sama ada di kebun atau di rumah. Dalam pada itu, mereka mempelajari kemahiran membuat atau membaiki alat-alat pertanian daripada ibu bapa atau orang kampong yang lebih tua.Selain itu, mereka juga berpeluang mempelajari kemahiran dalam kraftangan seperti membuat bakul, ukiran kayu, atau logam. Kebanyakan kemahiran ini diperoleh kerana kanak-kanak membantu dan memerhati bagaimana sesuatu hasil itu dikendalikan.Golongan muda juga mempelajari seni mempertahankan diri dan segelintir antara mereka mempelajari ilmu sihir.Pendidikan IstanaMenurut Sejarah Melayu, mulai kurun ke-15, pendidikan agama Islam mula dipelajari oleh golongan istana. Lazimnya sultan akan menyediakan satu ruangan di istana bagi membolehkan pengajaran agama Islam disampaikan.Tokoh-tokoh agama yang menyampaikan pengajaran di istana juga digalakkan menterjemah buku-buku bahasa Arab kepada bahasa Melayu dengan menggunakan tulisan Jawi. Bahasa pengantar yang digunakan oleh guru-guru tersebut ialah bahasa Melayu kerana kebanyakan kitab dalam bahasa Arab telahpun ditermahkan ke bahasa Melayu. Walaubagaimanapun, bahasa Arab juga diajar.Penglipur LaraPada zaman dahulu, seseorang pencerita yang mahir dikenali sebagai penglipur lara. Dia berupaya bercerita sehingga Berjaya menarik minat ramai pendengar tetapi ramai daripada mereka adalah buta huruf. Lantaran itu, cerita-cerita mereka hanya disampaikan dalam bentuk tulisan.Penglipur lara memperoleh koleksi cerita daripada ibu bapanya dan dia menceritakan semula kepada anak-anaknya atau kanak-kanak lain. Melalui cara ini, cerita-cerita itu disampaikan dari satu generasi ke satu generasi yang lain.Cerita-cerita yang disampaikan terdiri daripada pelbagai jenis. Ada yang mengisahkan raja,pahlawan terkenal dan haiwan. Unsur-unsur dongeng diserapkan ke dalam sesetengah cerita tersebut. Selain itu, penyerapan nilai-nilai murni ke dalam cerita-cerita bertujuan mempengaruhi tingkah laku pendengarnya.SISTEM PENDIDIKAN ZAMAN BRITISHSekolah AgamaPada zaman British, sekolah agama terus berfungsi tanpa sebarang campur tangan. Ini kerana pihak British tidak ingin campur tangan dalam hal-hal agama dan adat resam orang-orang Melayu. Dengan itu, pihak British tidak terlibat dalam pengelolaan dan pengendalian sekolah-sekolah agama.Sekolah agama yang ditubuhkan pada zaman British adalah lebih kemas pengelolaannya. Sekolah ini lebih dikenali sebagai madrasah atau sekolah agama yang moden. Ia dipelopori oleh golongan muda. Kurikulum sekolah agama moden ini merangkumi ilmu keduniaan dan ilmu akhirat. Madrasah banyak ditubuhkan di Kelantan, Kedah dan Terengganu. Sekolah-sekolah agama moden seperti ini dapat menandingi sekolah-sekolah Melayu yang disediakan oleh pihak British. Ini kerana mutu pendidikan yang disediakan oleh sesetengah sekolah agama moden ini baik. Ini terbukti apabila pelajar-pelajar lepasan sekolah-sekolah agama itu dapat meneruskan pelajaran di Universiti al-Azhar di Mesir dan university-universiti lain di Asia Barat.Sekolah PondokSistem pendidikan pondok didapati lebih tersusun dan teratur jika dibandingkan dengan pendidikan agama di rumah atau surau. Pada awal kurun ke-19, sekolah pondok banyak didirikan di Kelantan, Terengganu dan Kedah.Perkataan pondok sebenarnya berasal daripada perkataan Arab yang bermakna rumah-rumah kecil tempat tinggal pelajar-pelajar. Akan tetapi di Tanah Melayu, pondok membawa makna sebuah institusi pendidikan agama Islam bersendirian serta mempunyai asrama. Pendidikan pondok akan bermula sebaik sahaja tibanya seorang tuan guru atau alim ulama dari luar. Guru itu berhasrat untuk meyampaikan ilmu agama kepada orang kampong terutamanya kaum petani. Sebahagian besar daripada guru pondok merupakan individu yang berpengaruh dan biasanya mereka menyampaikan pelajaran secara suka rela. Orang kampong akan bekerjasama untuk menyediakan rumah tuan guru dan pondok untuk pelajar-pelajar. Pondok itu lazimnya dibina berdekatan dengan rumah tuan guru.Di sekolah pondok, pelajr-pelajar duduk secara bersila di atas lantai. Meja dan kerusi tidak disediakan. Mata pelajaran yang di ajar di sekolah pondok termasuk Hadis, Tasawuf, Fiqh, Tauhid, Tafsir dan doa-doa yang bersabit dengan kehidupan seharian. Selain itu, bahasa Arab dan tulisan Jawi juga diajar. Bahasa Melayu dijadikan bahasa pengantar kerana kitab bahasa Arab telahpun diterjemahkan ke bahasa Melayu. Tempoh bagi mengikuti pelajaran di sekolah pondok tidak terhad. Ada antara pelajar yang mengambil masa sehingga sepuluh tahun. Matlamat sebenar sekolah pondok ialah untuk melahirkan individu yang arif tentang hokum-hukum agama, tahu beribadat dengan betul dan bermoral tinggi.Sekolah VernakularSepertimana yang telah disebutkan, dasar pemerintahan British di Tanah Melayu ialah pecah dan perintah. Dengan itu sikap seperti ini menyebabkan empat lagi sistem persekolahan wujud, selain daripada sekolah agama. Sistem-sistem persekolahan tersebut ialah sekolah vernakular Melayu, sekolah vernakular Cina, sekolah vernakular Tamil dan sekolah Inggeris. Selain daripada sikap pihak British, juga tidak terdapat satu dasar pelajaran kebangsaan pada masa itu. Sikap kedaerahan yang diwarisi setiap kaum juga mendorong sistem persekolahan yang berlainan. Sekolah vernakular bermakna sekolah yang menggunakan bahasa ibunda sebagai bahasa pengantar dalam pengajaran dan pembelajaran.1.0 Sekolah MelayuPada tahun 1854, Gabenor Jeneral di India menghantar perutusan Jemaah Pengarah melawat Negeri-negeri Selat untuk membuat laporan pendidikan di negeri-negeri tersebut. Pada tahun 1855, sebuah sekolah Melayu telah didirikan di Bayan Lepas, Pulau Pinang. Pada tahun berikutnya,iaitu pada tahun 1856, dua buah sekolah lagi dibuka, iaitu di Teluk Belangah dan Kampung Gelam Singapura. Sekolah di Teluk Belangah, kemudiannya dijadikan maktab perguruan bagi guru-guru sekolah Melayu. Sekolah di Kampung Gelam pula berubah menjadi sekolah Quran sehingga disusun semula. Pada tahun 1963, tiga buah sekolah Melayu telah didirikan di Seberang Perai, iaitu di Penaga, Permatang Pauh dan Bukit Tambun. Pada tahun 1868, kedua-dua sekolah di Penaga dan Permatang pauh ditutup, manakala sekolah di Bukit Tambun dijadikan sekolah Inggeris.Sekolah-sekolah Melayu yang didirikan di Melaka berjalan terus sehingga disusun semula oleh nazir sekolah-sekolah selepas tahun 1872. Sekolah Melayu lebih Berjaya di Melaka kerana hamper semua penduduknya terdiri daripada orang Melayu dan juga kerana guru Melayu mudah didapati. Pada tahun 1871, A.M Skinner telah memulakan sekolah-sekolah Melayu berdasarkan kelas Quran dalam satu percubaan. Di sekolah pagi, pelajaran biasanya dijalankan, manakala pelajaran agana Islam diajar pada sebelah petang.Mata pelajaran yang dipelajari ialah Bacaan, Mengarang, Ej