ohu - audit.upm.edu.my memberi maklumat berkenaan konsep kemalangan dan pencegahan risiko kemalangan

Download ohu - audit.upm.edu.my Memberi maklumat berkenaan konsep kemalangan dan pencegahan risiko kemalangan

Post on 28-Oct-2019

6 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • http://www.dph.gov.my/ohu

  • 01.Layout 4/23/09 11:21 AM Page i

  • Cetakan Ketiga 2008

    NO ISBN : 983-42556-0-8

    ©Unit Kesihatan Pekerjaan Bahagian Kawalan Penyakit

    Kementerian Kesihatan Malaysia

    Diterbitkan oleh: UNIT KESIHATAN PEKERJAAN

    Bahagian Kawalan Penyakit, Kementerian Kesihatan Malaysia,

    Aras 6, Blok E10, Parcel E, Pusat Pentadbiran Kerajaan Persekutuan,

    62518 Putrajaya. Tel: 603-8883 4143

    Faks: 603-8888 6276 Laman Web: http://www.dph.gov.my/ohu

    Email: ohu@dph.gov.my

    01.Layout 4/23/09 11:21 AM Page ii

  • Garis Panduan Pencegahan Kemalangan Di Tempat Kerja iii

    KATA PENGHANTAR

    ASSALAMUALAIKUM W.B.T.

    Terlebih dahulu saya ingin merakamkan ucapan terima kasih kepada Unit Kesihatan Pekerjaan, Bahagian Kawalan Penyakit, Kementerian Kesihatan Malaysia kerana memberi kesempatan kepada saya untuk merakamkan kata pengantar dalam Garis Panduan Pencegahan Kemalangan di Tempat Kerja.

    Pekerja sihat merupakan aset yang paling utama dalam sesebuah organisasi. Sehubungan dengan itu, usaha sewajarnya perlu dijalankan supaya tahap keselamatan dan kesihatan setiap pekerja dapat dikekalkan dan ditingkatkan. Penghasilan garis panduan ini amatlah dialu-alukan memandangkan ia dapat memberi pengetahuan serta panduan asas mengenai langkah-langkah yang boleh dilaksanakan oleh pihak majikan serta pekerja untuk mencegah kemalangan di tempat kerja masing-masing. Kemalangan di tempat kerja sama ada yang menyebabkan kecederaan ataupun tidak amatlah merugikan. Majikan harus mengeluarkan perbelanjaan untuk menampung kos rawatan dan pemulihan pekerja sementara pekerja pula akan kehilangan sumber pendapatan mereka. Di samping itu, majikan juga terpaksa mengeluarkan kos tambahan disebabkan produktiviti yang tergendala.

    Kementerian Kesihatan sebagai sebuah organisasi utama yang menawarkan perkhidmatan kesihatan kepada semua rakyat Malaysia termaksuklah golongan pekerja sentiasa menggalakkan usaha-usaha pencegahan sebagai salah satu strategi meningkatkan tahap kesihatan masyarakat. Segala usaha yang menjurus kepada meningkatkan pengetahuan, kesedaran serta penglibatan masyarakat terhadap peningkatan tahap kesihatan amatlah dihargai. Kerjasama semua pihak di dalam dan di luar kerajaan kearah meningkatkan kualiti kesihatan rakyat adalah sesuatu yang perlu diberikan keutamaan dan harus dipertingkatkan dari masa ke semasa.

    Akhir sekali saya mengucapkan syabas dan tahniah kepada semua Ahli Jawatankuasa Teknikal Penyediaan Garis Panduan Pencegahan Kemalangan Di Tempat Kerja KKM kerana telah berjaya menggembeleng tenaga dan kepakaran dalam menghasilkan garis panduan yang amat berguna ini. Semoga usaha sebegini akan diteruskan lagi di masa-masa akan datang.

    “Cemerlang Tanpa Kecederaan” Sekian, terima kasih.

    DATUK DR. HJ. MOHD ISMAIL MERICAN Ketua Pengarah Kesihatan Kementerian Kesihatan Malaysia

    01.Layout 4/23/09 11:21 AM Page iii

  • Garis Panduan Pencegahan Kemalangan Di Tempat Kerjaiv

    Setinggi-tinggi penghargaan diucapkan kepada setiap individu, jabatan kerajaan, swasta, institusi akademik dan persatuan yang telah berusaha serta memberi komitmen untuk menghasilkan Garis Panduan Pencegahan Kemalangan Di Tempat Kerja. Ribuan terima kasih juga diucapkan kepada individu berikut di atas sokongan dan nasihat:

    Ketua Pengarah Kesihatan Malaysia DATUK DR. HJ. MOHD ISMAIL MERICAN

    Bekas Ketua Pengarah Kesihatan Malaysia TAN SRI DATU DR. MOHAMAD TAHA BIN ARIF

    Timbalan Ketua Pengarah Kesihatan (Kesihatan Awam) Kementerian Kesihatan Malaysia DATO’ DR. SHAFIE BIN OOYUB

    Pengarah Kawalan Penyakit Kementerian Kesihatan Malaysia DR. HJ RAMLEE B. HJ RAHMAT

    Timbalan Pengarah Kawalan Penyakit (Kesihatan Pekerjaan & Alam Sekitar) Kementerian Kesihatan Malaysia DR. ABDUL RASID BIN KASRI

    Diharap sumbangan ilmu pengetahuan dan pengalaman yang telah berjaya dibukukan ini dapat dikongsi bersama dalam usaha kita mencegah kemalangan di tempat kerja di samping meningkatkan tahap kesihatan pekerja. Jutaan terima kasih dan tahniah kepada semua yang terlibat.

    PENGHARGAAN

    01.Layout 4/23/09 11:21 AM Page iv

  • Garis Panduan Pencegahan Kemalangan Di Tempat Kerja v

    ISI KANDUNGAN

    KATA PENGANTAR OLEH KETUA PENGARAH KESIHATAN MALAYSIA iii

    PENGHARGAAN iv

    KANDUNGAN v - vii

    SENARAI RAJAH & SENARAI SEMAK viii

    SKOP DAN KEGUNAAN GARIS PANDUAN ix - x

    AHLI JAWATANKUASA TEKNIKAL PENYEDIAAN GARIS PANDUAN PENCEGAHAN KEMALANGAN DI TEMPAT KERJA xi - xiv

    BAB 1

    PRINSIP ASAS KESELAMATAN DAN KESIHATAN PEKERJAAN 1 - 10 1.1 Pengenalan 1 1.2 Definisi 5 1.3 Konsep Keselamatan Dan Kesihatan Di Tempat Kerja 6 1.4 Peranan Majikan Dalam Pencegahan Kemalangan 6 1.5 Peranan Pekerja Dalam Pencegahan Kemalangan 8 1.6 Pencegahan Kemalangan & Penyakit Pekerjaan

    Adalah Pelaburan Menguntungkan 9 1.7 Program Keselamatan & Kesihatan Di Tempat Kerja? 9 1.8 Rintangan Dalam Melaksanakan Program

    Keselamatan Dan Kesihatan Pekerjaan 10 1.9 Cara Mengatasi Rintangan Pelaksanaan Program

    Keselamatan Dan Kesihatan Pekerjaan 10

    BAB 2

    PENCEGAHAN KEMALANGAN DI TEMPAT KERJA 11 - 32 2.1 Pengenalan 12

    2.1.1 Perilaku Selamat Yang Perlu Diamalkan 13 2.1.2 Keadaan Kerja Selamat Yang Perlu Diwujudkan 13 2.1.3 Mengawal Faktor-Faktor Penyumbang Kemalangan 13

    01.Layout 4/23/09 11:21 AM Page v

  • Garis Panduan Pencegahan Kemalangan Di Tempat Kerjavi

    2.2 Langkah-Langkah Kawalan 16 2.3 Kategori Pengurusan Risiko 19 2.4 Pengurusan Risiko Hazard Kimia 19 2.5 Pengurusan Risiko Hazard Fizikal 21

    2.5.1 Pengurusan Risiko Hazard Elektrik 21 2.5.2 Pengurusan Risiko Suhu Tinggi 22 2.5.3 Pengurusan Risiko Suhu Rendah Keterlaluan 24 2.5.4 Pengurusan Risiko Sinaran 25 2.5.5 Pengurusan Risiko Hazard Mekanikal 27 2.5.6 Pengurusan Risiko Hazard Kekemasan

    (Housekeeping) Tempat Kerja 28 2.5.7 Pengurusan Risiko Hazard Bunyi Bising 28

    2.6 Pengurusan Risiko Hazard Biologi 29 2.7 Pengurusan Risiko Hazard Trafik Di Tempat Kerja 30 2.8 Pengurusan Risiko Kebakaran Di Tempat Kerja 31

    BAB 3

    GARIS PANDUAN PENCEGAHAN KEMALANGAN DI JALAN RAYA 33 - 45 3.1 Pengenalan 34 3.2 Definisi 37 3.3 Panduan Untuk Pejalan Kaki 39 3.4 Panduan Untuk Penunggang Motosikal 39 3.5 Panduan Untuk Pemandu Kereta 40 3.6 Panduan Untuk Syarikat Pengangkutan 41 3.7 Panduan Untuk Pemandu Komersial 42 3.8 Panduan Untuk Mengelakkan Rasa Mengantuk

    Semasa Memandu 43 3.9 Panduan Jika Berlaku Kecemasan 44 3.10 Panduan Pengangkutan Bahan Berbahaya

    (Hazardous Material) 45

    SENARAI SEMAK 3A (MOTOSIKAL) SEBELUM MEMULAKAN PERJALANAN 46 - 48

    SENARAI SEMAK 3B (KERETA) SEBELUM MEMULAKAN PERJALANAN 49 - 52

    01.Layout 4/23/09 11:21 AM Page vi

  • Garis Panduan Pencegahan Kemalangan Di Tempat Kerja vii

    BAB 4

    PENGENDALIAN KEMALANGAN, PELAPORAN & RAWATAN KECEMASAN 53 - 70 4.1 Pelan Tindakan Kecemasan (ERP) 54

    4.1.1 Pengenalan 54 4.1.2 Objektif 54 4.1.3 Faedah-faedah ERP 55 4.1.4 Langkah-langkah Mewujudkan ERP 55

    4.2 Polisi & Kaedah Melaporkan Kemalangan, Kemalangan Nyaris Dan Insiden Merbahaya 62

    4.3 Notifikasi Kemalangan Menurut Perundangan 63 4.4 Penyiasatan Kemalangan, Kemalangan Nyaris

    Dan Insiden Merbahaya 64 4.4.1 Definisi 64 4.4.2 Penyiasatan Kemalangan 64 4.4.3 Panduan Menjalankan Penyiasatan Kemalangan 65 4.4.4 Peralatan Yang Diperlukan Dalam Penyiasatan 65 4.4.5 Persoalan Yang Perlu Dijawab Dalam Penyiasatan 65 4.4.6 Tatacara Penyiasatan Kemalangan 66

    4.5 Rawatan Kecemasan Asas 66 4.5.1 Apa Itu Rawatan Kecemasan? 66 4.5.2 Tujuan Rawatan Kecemasan 67 4.5.3 Keperluan Rawatan Kecemasan 67 4.5.4 Komponen Penting Rawatan Kecemasan 67 4.5.5 Menganggar Keperluan Rawatan Kecemasan 68 4.5.6 Langkah Asas Rawatan Kecemasan 68 4.5.7 Komponen Kursus Rawatan Kecemasan

    Yang Disarankan 68

    01.Layout 4/23/09 11:21 AM Page vii

  • Garis Panduan Pencegahan Kemalangan Di Tempat Kerjaviii

    No. Rajah Senarai Rajah Halaman

    Rajah 1a Jumlah penduduk & pekerja di Malaysia 2 dalam tahun 2000 – 2002

    Rajah 1b Taburan pekerja mengikut kumpulan umur dalam 3 tahun 2002

    Rajah 1c Jumlah tenaga kerja mengikut jantina dalam 3 tahun 2002

    Rajah 1d Kadar kemalangan di kalangan pencarum 4 PERKESO aktif dalam tahun 1998-2003

    Rajah 2a Ringkasan konsep pencegahan kemalangan 12 di tempat kerja

    Rajah 2b Faktor-faktor berkaitan kemalangan 14 - 15 di tempat kerja

    Rajah 2c MS1722:2003 OSH MS Guideline 18

    Rajah 2d Jenis sinaran 25

    Rajah 2e Label tanda hazard sinaran mengion (Trifoil) 27

    Rajah 3a Jumlah kemalangan, kematian / kecederaan 34 dan kenderaan terlibat dalam kemalangan jalan raya dalam tahun 1982-2002

    Rajah 3b Jumlah kenderaan yang terlibat dalam 35 kemalangan jalan raya dalam tahun 1990-2002

    Rajah 3c Faktor penyumbang kemalangan jalan raya 36

    Rajah 3d Peratusan bahagian badan yang tercedera 36 akibat kemalangan jalan raya tahun 2003

    Senarai (Motosikal) Sebelum Memulakan Perjalanan 46 - 48 Semak 3a

    Senarai (Kereta) Sebelum Memulakan Perjalanan 49 - 52 Semak 3b

    Rajah 4 Pelan Tindakan Kecemasan 57

    SENARAI RAJAH & SENARAI SEMAK

    01.Layout 4/23/09 11:21 AM Page viii

  • Garis Panduan Pencegahan Kemalangan Di Tempat Kerja ix

    SKOP & KEGUNAAN GARIS PANDUAN

    PENGENALAN

    Garis panduan ini memuatkan fakta penting serta konsep asas yang boleh digunakan sebagai panduan untuk mencegah kemalangan di tempat kerj