konvensyen perlembagaan

Download konvensyen perlembagaan

Post on 20-Jul-2015

180 views

Category:

Documents

3 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • 5/17/2018 konvensyen perlembagaan

    1/11

    [MAKALAH]

    KONVENSYEN PERLEMBAGAAN:APLlKASI DANKESAN PERLANGGARANNYA DALAM KONTEKS

    KONSEPKERAJAANTERKAWAL

    Oleh: Dr. Rusniah AhmadiPENGENALANDalam sesebuah sistem kerajaan demokratik, segala bentuk prinsip dankonsep undang-undang diadakan bertujuan sebagai kawalan kepada kerajaansemasa. Idea ini dianggap murni kerana ia menunjukkan bahawa kerajaanyang memerintah bersifat telus dan mengamalkan kebertanggungjawaban.Kredibiliti kerajaan yang memerintah juga terserlah dan diyakini. Sebagaisebuah kerajaan yang dipilih oleh rakyat melalui proses pilihan raya yang sahdi sisi undang-undang, parti yang diberikan mandat untuk memerintah kinimempunyai kuasa yang luas. Rakyat setelah membuang undi dan menunaikanhak masing -rnasing kini tiada lagi kuasa penentuan kecuali jika adanya pilihanraya kecil kerana pengosongan kerusi di Parlimen.Kini nasib rakyat berada di tang an pemerintah yang telah dipilih olehmereka dan hanya janji semasa berkempen pili han raya yang akan mengikatpihak kerajaan. Prinsip-prinsip dan konsep-konsep dalam undang-undangPerlembagaan khasnya adalah antara kawalan berbentuk perundangan yangterpakai kepada pemerintah dan pegawai-pegawainya. Antaranya adalahkonvensyen perlembagaan. Sebahagian besar konvensyen yang ada di Malaysiatelah menjadi peruntukan yang penting dalam Perlembagaan Persekutuandan proses evolusi yangsudah sekian lama berlaku menyebabkan amalan inidisesuaikan mengikut realiti tempatan." Sememangnya kerajaan yang terkawalmempunyai kredibiliti dan kesahan untuk memerintah dan jika ia berjayamenawan hati rakyat, kemungkinan untuk dipilih sekali lagi pada pilihan raya

    r yangakan datang amat cerah. Konvensyen memastikan semua pihak sarna adapemerintah ataupun pembangkang berupaya melupakan perbezaan masing-masingdan bersama-sama bersetuju pada julung kalinya apabila melaksanakanpematuhan terhadap konvensyen. Hal ini demikian kerana konvensyenperlembagaan lebih bersifat sebagai suatu etika politik atau Perlembagaanyangperlu dipatuhi walaupun ia tidak akan mendatangkan apa-apa implikasiundang-undang jika amalan itu tidak dipatuhi. Konvensyen sehingga kinisudah sedia dimaklumi mempunyai sifat Perlembagaan.' Namun pematuhan

    1 Penulis ialah Pensyarah Kanan di KolejUndang-undang, Kerajaan dan PengajianAntarabangsa,Universiti Utara Malaysia. E-mel, [email protected] edu.my

    2 Faruqi S, 2007, "Documents of Destiny: The Constitution of the Federation of Malaysia" StarPublications, Petaling Jaya, Selangor.3 J. Jaconelli, 1999 "The Nature of Constitutional Conventions" 19 Legal Studies 24.

  • 5/17/2018 konvensyen perlembagaan

    2/11

    2 KANUN [DISEMBER 2008]

    kepada am alan konvensyen ini sentiasa segar dan disedari kepentingannyaoleh pengamalnya dan ia diingati dan dihonnati.KONVENSYEN PERLEMBAGAAN: PEMAKAIANNYA DIMALAYSIAKonvensyen perlembagaan telah dipakai di Malaysia sudah sekian lama apabilanegara ini bersetuju untuk menggunakan sistem kerajaan demokrasi berparlimensepertimana yang diamalkan di Britain. Segala konvensyen yang terpakai diWestminster adalah amnya dipakai di Malaysia. Tambahan pula di Malaysiadengan sistem federalisme yang diamalkan, konvensyenjuga perlu dihormatidi peringkat negeri oleh pemerintah semasa. Ini merupakan sesuatu yang agakunik kerana pemerintah di peringkat kerajaan negeri mungkin berbeza manifestodan ideologi daripada pemerintah di peringkat persekutuan. Keputusan pilihanraya umum di peringkat negeri telah menunjukkan bahawa adalah tidakmustahil untuk pihak pembangkang memenangi kerusi majoriti di DewanUndangan Negeri dan seterusnya menjadi parti yang memerintah. Sebagaiwarisan daripada penjajah, prinsip-prinsip undang-undang Perlernbagaanini digunakan di negara penjajah dan dipatuhi. :Konvensyen perlembagaan tidak mempunyai apa-apa kesan perundangansekiranya berlaku perlanggaran terhadapnya. Marshall mengatakan bahawakonvensyen Perlembagaan adalah amalan moraliti positif Perlembagaan yangmengikat pihak yang terhadapnya terpakai amalan tersebut tetapi amalanini bukanlah undang-undang yang boleh dikuatkuasakan.s Kewujudannyamenurut beliau lagi adalah suatu persoalan sejarah dan sosiologi. Diceypula mengatakan konvensyen adalah suatu am alan bukan undang-undangdan lebih mirip kepada etika politik ataupun Perlembagaan yang tidak akandikuatkuasakan oleh pihak mahkamah,s Tidak ada pihak yang dibolehkan untukmengambil tindakan undang-undang sekiranya ada perlanggaran oleh mana-mana pihak dan biasanya pemerintah akan memastikan konvensyen dipatuhidan dihonnati oleh semua .pihak yang perlu mematuhi konvensyen. Walaubagaimanapun ini tidak memberikan apa-apa jaminan bahawa konvensyentidak akan dilanggar atau dicerobohi. Pengalaman menunjukkan di Malaysia,konvensyen tidak pernah dilanggar oleh mana-mana pihak dan ini bennaknakonvensyen dianggap sesuatu yang penting dan baik untuk dipatuhi.Terdapat berbagai-bagai konvensyen yang menjadi tradisi dan amalandi Malaysia dan ada antaranya adalah res am Perlembagaan berbentukpematuhan istiadat pelantikan yang lebih "ceremonial" dan hanya merupakan

    4 G. Marshall, "Justiciability" in A.G. Guest(ed) "Oxford Essays in Jurisprudence". Oxford:Oxford University Press.5 Dicey, (1965) "The Law of The Constitution" roth Edition. London 202.

  • 5/17/2018 konvensyen perlembagaan

    3/11

    Konvensyen Perlembagaan: Aplikasi dan Kesan Perlanggarannyadalam Konteks Konsep Kerajaan TerkawalDr. Rusniah Ahmad 3

    a "formaliti" sernata-mata. Perkenan diRaja terhadap undang-undang yangtelah diluluskan di Parlimen merupakan suatu konvensyen yang penting.Ia merupakan suatu "testimonial" pengiktirafan kepada kuasa istana atauraja oleh Parlimen walaupun ia hanyalah suatu formaliti sahaja. MalahPerlembagaan Persekutuan memperuntukkannya melalui Perkara 66 di mana

    b tempoh diberikan kepada Yang di-Pertuan Agong untuk memberikan perkenanbaginda kepada undang-undang yang telah diluluskan oleh kedua-dua dewandi Parlimen. Yang di-Pertuan Agong walaupun tidak mempunyai kuasa untukenggan memberikan perkenan baginda masih mempunyai kuasa melewatkanperkenan baginda.

    Kuasa inijuga mempunyai signifikan dalam mempengaruhi dan mengawalc kuasa legislatif sebagai salah satu organ di Parlimen. Hakikat bahawa perkenan

    baginda perlu dihormati dan diperuntukkan oleh Perlembagaan tidak bolehdinafikan. Perkara yang sarna diamalkan di United Kingdom di mana PermaisuriEngland perlu memberikan perkenan diRaja untuk sebarang undang-undangyang diluluskan oleh Parlimen England. Kuasa aristokrasi feudal nampaknyamasih kelihatan pada kuasa monarki Perlembagaan. Kita sedia maklumd dengan bentuk kerajaan feudal yang mana memberikan kepada raja kuasaeksekutif, legislatif dan juga kehakiman. Pembentukan Parlimen dan prosespendernokrasian perlembagaan British telah melemahkan kuasa monarkikepada hanya simbol kepala negara.Penyaksian kepada pentingnya kuasa perkenan diRaja ini pernah berlakupada tahun 1984 apabila pihak eksekutif telah cuba untuk meminda perkara

    e 66 Perlembagaan Persekutuan. Agak mengejutkan kerana konvensyenPerlembagaan yang mempunyai peruntukan terhormat pernah cuba diubahdan hasilnya adalah suatu perlanggaran kepada konvensyen yang begitu ketara.Pindaan yang berkenaan menyentuh perkenan diRaja yang dipohon oleh pihakeksekutif diberikan kepada perdana menteri yang membawa kesan yang agakdrastik iaitu Yang di-Pertuan Agong sudah tidak berperanan lagi. Sedikit

    f kekeliruan wujud kerana peruntukan Perkara 66 hanyalah mempunyai kesanformaliti sahaja kerana selepas 30 hari undang-undang tersebut akan menjadimatang juga akhirnya dan perlu melepasi pula peringkat pewartaan.Oleh yang demikian percubaan pindaan terse but menjadi suatu kontroversiyang menular kepada berbagai-bagai tuduhan yang janggal sehingga timbulisu-isu seperti pencabulan terhadap kedaulatan Raja-raja Melayu misalnya.

    g Permainan tuduh-menuduh ini sebenarnya mengelirukan rakyat danmenyebabkan perhubungan di antara badan eksekutif dan pihak Istanamenjadi tegang. Ini merupakan suatu contoh yang menunjukkan perlanggarankonvensyen akan membawa kesan ketidaktentuan dalam sistem politik danpemerintahan walaupun pada asasnya tidak membawa apa-apa kesan dari segiundang-undang. Hal ini demikian kerana pihak Istana tidak mempunyai apa-

    h apa remedi kecuali kebergantungan kepada tradisi dan adat resam Melayu.

  • 5/17/2018 konvensyen perlembagaan

    4/11

    4 KANUN [DISEMBER 2008]

    Contoh konvensyen yang lainnya ialah prinsip "Tanggungjawab Bersama"yang dikenakan kepada para menteri yang dilantik dati kalangan ahli partipemerintah yang mempunyai kerusi di Parlimen. Dalam sistem Westminsteryang dicedok daripada kerajaan penjajah berlaku pertindihan keahlian badaneksekutif dan badan legislatif. Ini bermakna seorang menteri (termasukperdana menteri) adalah juga seorang ahli Parlimen. Telah dijelaskan padaawalnya bahawa konvensyen adalah salah satu daripada prinsip dalam undang-undang Perlembagaan yang bertindak sebagai kawalan terhadap kerajaanyang memerintah. "Tanggungjawab Bersama" yang dikenakan terhadap paramenteri juga bertujuan untuk memenuhi maksud tersebut. Setelah dilantikoleh perdana menteri menyertaijemaah menteri ataupun Kabinet, seseorangmenteri kini perlu menjalankan fungsinya dan bertanggungjawab menjagakementerian dan portfolio masing-masing. Namun manifesto parti masihperlu dipenuhi dan ini kadangkala melebihi tanggungjawabnya terhadaprakyat. Agak malang apabila selepas dipilih oleh rakyat dalam pilihan raya,menteri berkenaan kini merasa dirinya bertanggungan kepada perdana menteridan perlu mematuhi mandat beliau semasa Kabinet ditubuhkan. Sekiranyaseseorang menteri itu tidak bersetuju dengan polisi ataupun pendirian kerajaanbeliau perlu meletak jawatan sebagai tanda yang beliau tidak lagi sehaluandengan ahli kabinet yang lain termasuk perdana menteri. Ini juga mungkinberlaku apabila sesuatu polisi gag