bab 2 fasakh

Click here to load reader

Post on 20-Jun-2015

1.410 views

Category:

Documents

1 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

BAB DUA KONSEP MASLAHAH DAN KAITANNYA DENGAN PEMBUBARAN PERKAHWINAN SECARA FASAKH

2.1

Pengenalan Secara literal, dalam Bahasa Arab, maslahah bermaksud sesuatu yang tidak

mengandungi keburukan dan juga ditakrifkan sebagai manfaat, iaitu kebaikan dan faedah. Maslahah menurut lafaz hakiki bermaksud sesuatu dalam keadaan sempurna untuk tujuan apa benda itu digunakan. Contohnya pen faedahnya adalah untuk menulis. Menurut lafaz majazi iaitu perbuatan yang mendatangkan kebaikan. Contohnya belajar akan mendapat ilmu dan ilmu memberi faedah kepada penuntutnya. Secara konseptual, Imam Ghazali dalam Kitab al-Mustasfa mendefinisikan maslahah sebagai kefahaman asas tentang penghasilan kebaikan dan penolakan keburukan dan merujuk kepada lima objektif syarak iaitu menjaga agama, nyawa, akal, keturunan dan harta. Kata AlKhawarizmi dalam kitab Al-Maqasid Al-Ammah li Al-Syariah Al-Islamiyyah pula menyatakan maslahah sebagai: Pemeliharaan terhadap objektif syarak dengan menghindar keburukan daripada makhluk3.

Syafique. sunt. 2007. Fiqh Usrah: Aplikasi Maslahah dalam Penentuan Hak Hadhanah. Akademi Fiqh Malaysia. Hlm. 25.

3

13

2.1.1 Aplikasi Maslahah Menerusi Maqasid Syariah Secara dasarnya, bagi mencapai tahap maslahah yang dikehendaki agar pensabitan dalam sesuatu penghakiman berlaku dengan adil, mahkamah akan merujuk kepada maqasid syariah yang merangkumi tiga bahagian iaitu:

a) Keperluan asas atau maslahah daruriyyah

Kepentingan yang terhenti ke atasnya kehidupan manusia sama ada dalam persoalan keduniaan atau keagamaan. Sekiranya gugur, maka kelangsungan maslahah dunia akan terganggu malah membawa kerosakan dalam kehidupan, hilangnya kejayaan dan akan membawa kerugian yang besar.4 Dalam penghakiman kes fasakh, bagi keperluan asas maslahah daruriyyah ianya dapat dilihat dalam lima aspek utama iaitu melibatkan soal agama, nyawa, akal, keturunan dan harta.

i. Kebajikan Menjaga Agama (Daruriyyah al-Din)

Menurut Seksyen 53 Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam (Negeri Pulau Pinang) 2004 iaitu telah menetapkan beberapa keadaan yang boleh mensabitkan fasakh jika berlaku, dari segi kebajikan dapat dilihat pada seksyen 53 subsekyen 1(a),(b) yang melihat kepada ketiadaan suami atau isteri selama setahun serta pengabaian atau cuai dalam memberikan nafkah. Perkara ini boleh menyebabkan pengabaian terhadap

4

Ibid. Hlm. 26.

14

kebajikan keluarga serta boleh memudaratkannya.5 Perkara ini penting bagi memastikan kebajikan dalam agama dapat dijalankan dengan baik serta tidak memudaratkan seseorang itu bagi memenuhi tuntutan agama. Perkara ini bukan hanya melibatkan dua subseksyen ini sahaja tetapi ada beberapa lagi subseksyen yang mementingkan kebajikan agama bagi membolehkan seseorang itu mendapat haknya. Ini dapat dilihat melalui hadis Nabi Muhammad s.a.w yang diriwayatkan oleh Ibnu Majah dan AlDaraqthoni:

Sabda Rasulullah s.a.w:

.Maksudnya:

6

:

Daripada Abi Said Al-Khuzri r.a bahawasanya Nabi s.a.w bersabda : Tidak memudaratkan dan tidak dimudaratkan. (Riwayat Ibn Majah dan al-Daraqtani)

Seksyen 53 1(a)(b). Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam(Negeri Pulau Pinang) 2004. Muhammad Bin Yazid Bin Abdullah Bin Majah al-Qazwini, Sunan Ibn Majah, Kitab al-Ahkam, Bab man bana fi haqqihi ma yadurru bijarihi, al-juzu7, No. Hadis 2331. Hlm. 143.6

5

15

ii. Kebajikan Menjaga Nyawa (Daruriyyah al-Nafs)

Umumnya dapat dikatakan bahawa perkahwinan adalah satu tanggungjawab yang besar dalam kehidupan. Kebajikan dalam menjaga ketenteraman keluarga mahupun nyawa terletak di bawah tanggungjawab ketua keluarga dan tidak dinafikan kehendak dan ketentuan Allah dalam merancang kehidupan hambanya. Maka, syarak menetapkan bahawa sesebuah keluarga mestilah berteraskan syarak dan tanggungjawab mestilah dilaksanakan agar dapat menjaga kebajikan menjaga keluarga ataupun dikatakan nyawa bagi hidupnya. Seperti mampu memberi nafkah yang cukup kepada isteri ataupun anakanak dan tanggungan yang ada. Kebajikan nyawa termasuklah penyediaan tempat tinggal dan kediaman yang selamat. Kegagalan menyediakannya akan menyebabkan mafsadah atau kebajikan isteri dan anak- anak terancam kerana rumah berfungsi sebagai pelindung kapada segala bahaya. Kebajikan nyawa bukan hanya terhad kepada tempat tinggal mahupun nafkah tetapi perlu juga dipentingkan tentang kesihatan ahli keluarga supaya dapat menjalani kehidupan yang sempurna7.

iii. Kebajikan Menjaga Akal (Daruriyyah al-Aql)

Imam al-Ghazali dalam Ihya Ulum al-Din mendefinisikan akal dari sudut kerohanian sebagai satu keupayaan untuk menggarap ilmu pengetahuan tentang hakikat segala hal dan berupaya menimbang segala baik dan buruk yang diperintahkan oleh hati.

Syafique. sunt. 2007. Fiqh Usrah: Aplikasi Maslahah dalam Penentuan Hak Hadhanah. Akademi Fiqh Malaysia. Hlm. 27.

7

16

Penjagaan akal dilihat dari dua aspek iaitu negatif dan positif. Secara negatifnya seperti larangan mengambil minuman memabukkan dan makanan yang boleh merosakkan kesihatan akal. Secara positifnya seperti mendapatkan seberapa banyak maklumat dan pengetahuan. Penjagaan akal dapat diertikan dengan pendidikan. Apabila dikolerasikan dalam masalah fasakh, pendidikan menjadi mekanisme terbaik bagi proses perkembangan perkahwinan bagi mengatasi masalah keluarga yang dihadapi. Jika sesebuah keluarga mempunyai toleransi dan menerapkan pendidikan dalam kehidupan maka sesebuah keluarga itu hidup dalam keadaan aman dan tenteram. Pendidikan tidak semestinya menumpukan kepada pendidikan umum tetapi boleh dilihat dari segi penjagaan akhlak dan nilai murni dalam keluarga. Penerapan akhlak islam dalam keluarga adalah kaedah yang terbaik bagi sesebuah keluarga. Penerapan akhlak Rasulullah adalah yang terbaik untuk keluarga berdasarkan hadis nabi iaitu;

Sabda Nabi s.a.w:

.8Maksudnya: Katakanlah Aishah tentang akhlak Rasulullah, Aishah r.a berkata Akhlak Rasulullah seperti al-Quran.

Muhammad bin Yazid bin Abdullah bin Majah al-Qazwini, Sunan Ibn Majah, Kitab al-Ahkam, Bab alHukm fiman kasara syaian, al-juzu7, No. Hadis 2324. Hlm. 133.

8

17

Sabda Nabi s.a.w:

.9Maksudnya: Daripada Aisyah r.a, Rasulullah s.a.w telah bersabda: Sebaik-baik kamu ialah orang yang paling baik terhadap isterinya, dan aku ialah orang yang yang terbaik diantara kamu terhadap isteriku.

Penjagaan emosi isteri atau suami juga dalam kategori maslahah daruriyyah khusus bagi fasakh. Menurut Seksyen 53 (i)(j) dan (k), iaitu apabila suami atau isteri enggan menyetubuhi dengan sengaja diantara suami ataupun isteri, keadaan ini boleh mengakibatkan ganguan emosi yang teruk diantara saumi atau isteri.10 Seterusnya ialah perkahwinan yang tidak dipersetujui oleh isteri yang boleh menyebabkan si isteri menerima tekanan atau gangguan emosi yang kuat sehingga boleh mengakibatkan permasalahan dalam keluarga.

Subsekyen terakhir menerangkan tentang isteri itu ada penyakit otak sekejap ataupun kekal yang boleh menyebabkan berlaku permasalahan dalam keluarga tersebut. Perkaraperkara ini adalah salah satu alasan yang boleh dipertimbangkan dalam sesuatu pensabitan hukum dalam penghakiman kes fasakh.

Abu Isa Muhammad Bin Isa Bin Saurah At-Tirmidhi, Sunan al-Tirmidhi, Kitab al-Munaqib an rasulullah, Bab fadlu azwaji an-nabi sallallah alayh wa sallam, al-juzu12, No. Hadis 3826. Hlm. 395. 10 Seksyen 53 1 (i)(j)(k). Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam (Negeri Pulau Pinang) 2004.

9

18

iv. Kebajikan menjaga Keturunan (Daruriyyah al-Nasl)

Dalam fasakh, penjagaan keturunan adalah satu makinisme yang penting dalam sesebuah keluarga. Ini kerana anak-anak itulah yang dimaksudkan dengan keturunan. Permasalahan yang timbul antara suami taupun isteri tetapi apabila berlakunya masalah selalunya anaklah yang menjadi mangsanya. Dalam Islam, penjagaan keturunan diertikan sebagai menjauhi zina yang memberi implikasi dengan melahirkan anak tak sah taraf (nasab ). Ibn al-Subki menambah dalam kepentingan asas dengan memasukkan kebajikan menjaga maruah. Penjagaan maruah ini dilihat sebagai kesinambungan bagi penjagaan keturunan11.

v. Kebajikan penjagaan Harta (Daruriyyah al-Mal)

Penjagaan kebajikan harta suami atau isteri lebih melihat kepada konsep wilayah al-mal iaitu penguasaan menurut syarak yang diberikan kepada pihak yang mempunyai kuasa mentadbir ke atas harta pihak yang mempunyai kekurangan demi memelihara maslahahnya. Kuasa wali ini diberikan kepada si suami untuk menguruskan segala keperluan keluarga. Kebajikan harta penting bagi memastikan keperluan yang disediakan cukup dan memenuhi tuntutan agama. Penghasilan harta dan penggunaan harta mestilah berdasarkan agama agar tidak dicampuri dengan perkara yang haram. Kebajikan harta disini dapat juga dikatakan sebagai nafkah. Nafkah yang telah

Syafique. sunt. 2007. Fiqh Usrah: Aplikasi Maslahah dalam Penentuan Hak Hadhanah. Akademi Fiqh Malaysia. Hlm. 28.

11

19

dipertanggungjawab kepada si suami haruslah dituruti dan disampaikan kepada keluarga. Nafkah wajib ditunaikan tidak kira nafkah zahir mahupun batin12. Kewajipan nafkah ada disebut di dalam kitab suci Al-Quran berdasarkan ayat: Firman Allah s.w.t:

U Maksudnya:

3 sP! WT B I r B M 'WS WT U ! Y T n R4 3 [I[ T Y 4

kS

SR4

Dan kewajiban ayah memberi makan dan pakaian kepada para ibu dengan cara ma'ruf. seseorang tidak dibebani melainkan menurut kadar kesanggupannya. (Surah al-Baqarah: 233)

b) Keperluan biasa atau Maslahah hajiyyah

Iaitu suatu keperluan bagi menjamin kelegaan dan menghilangkan kesempitan yang pada kebiasaanya boleh menyebabkan manusia terdedah kepada kesusahan dan

kesempitan tanpanya. Ia juga boleh dianggap sebagai sesuatu yang bersangkut-paut dengan kepentingan